Fandom

HistorioPedia

Zoltán Meszlényi

1263strony na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij
458px-Biskup koadjutor budapeszteńsko-ostrzychomski Zoltán Meszlényi.jpg

Błogosławiony bp. Zoltán Meszlényi - zamordowany przez bolszewickich zbirów koadjutor Archidiecezji Budapeszteńsko-Ostrzychomskiej, prawa ręka Prymasa Józsefa kardynała Mindszentyego

Meszlenyi csaladi cimer.jpg

Herb rodowy Meszlényich

Błogosławiony Zoltán Meszlényi, biskup-koadjutor Archidiecezji Budapeszteńsko-Ostrzychomskiej (*Hatvan, 2 stycznia 1892 – †Kistarcsa, 4 marca 1951 r), Osoba szczególnie zasłużona dla Polski, węgierski biskup-męczennik — ofiara bolszewickiego bezprawia, bestialsko torturowany i zamordowany przez esbeków, wielki polonofil, gorący przyjaciel Polski i Polaków, jeden z dobroczyńców 140-tysięcznej rzeszy uchodźców polskich, którzy w okresie II wojny światowej w Węgrach znaleźli schronienie oraz braci-przyjaciół. Był człowiekiem nader inteligentnym, uczynnym i dobrodusznym. Władał wieloma językami, biegle po węgiersku, słowacku, niemiecku, francusku, polsku, włosku, grecku i oczywiście łacinie. W dniu 3 lipca 2009 papież Benedykt XVI ogłosił jego błogosławionym. Uroczystość beatyfikacyjna odbyła się 31 października 2009 r w Bazylice Ostrzychomskiej w ramach uroczystej mszy świętej celebrowanej przez Prymasa Węgier Pétera kardynała Erdő oraz koncelebrowanej przez Angelo kardynała Amato, prefekta Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych Stolicy Apostolskiej.[1]

Biografia Edytuj

Kep.jpg

Bazylika archikatedralna w Ostrzychomiu

MeszlenyiZoltan Bosnyak6a1.jpg

błogosławiony ks. Zoltán Meszlényi po wyświęceniu

Ks.Dr.Zoltán Lajos Meszlényi 
urodził się w 1892 r w mieście Hatvan 60 km od Budapesztu, w rodzinie szlacheckiej. Ojciec jego był nauczycielem, a potem dyrektorem szkoły. Zoltán przyszedł na świat jako drugie dziecko, miał czworo rodzeństwa. Szkołę średnią rozpoczął w protestanckim gimnazjum węgierskim w mieście Rimaszombat (Obecnie Rimavská Sobota), a potem, ponieważ rodzina przeprowadziła się do Budapesztu, od drugiej klasy gimnazjum uczęszczał do Państwowego Gimnazjum w VIII-ej dzielnicy Budapesztu (Józsefváros) przy ulicy Tavaszmező nr 17 (obecnie Kampus Uniwersytetu w Óbuda — Óbudai Egyetem - Tavaszmező utcai Campus). Stąd w 1907 r zgłosił się do seminarium duchownego, w wyniku czego dwie ostatnie klasy ginmnazjum ukończył w Ostrzychomiu w Gimnazjum OO Benedyktynów im. Świętego Stefana (Szent István Bencés Gimnázium). W 1909 r jego mecenas, Prymas Węgier ks Kolos kardynał Vaszary na dalszą naukę wysłał jego do Włoch, do Rzymu, gdzie studiował filozofię i teologię. Znaczną część studiów teologicznych ukończył w Collegium Germanico-Hungaricum, a potem na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. W 1912 r zdobył doktorat z filozofii. W okresie I wojny światowej przez pewien czas z przymusu studiował w Innsbrucku. Tu 28 października 1915 r przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa w Brixen, ks.Franza Eggera.

Powrót na WęgryEdytuj

Meszl2.jpg

ks.bp.koadjutor ostrzychomsko-budapeszteński Zoltán Meszlényi

Po powrocie na Węgry, najpierw został kapłanem w naddunajskim mieście Komárom. Jego biskup — Prymas Węgier ks. János kardynał Csernoch już po kilku miesiącach wezwał jego do Ostrzychomia, gdzie zaczął pracować w Pałacu Prymasowskim. W Kancelarii Prymasowskiej powierzono jemu coraz ważniejsze zadania. W 1917 r ks. János kardynał Csernoch mianował Zoltána Meszlényiego arcybiskupim archiwistą oraz ceremoniarzem. W dniu 30 stycznia 1926 r został sekretarzem arcybiskupim i prymasowskim, a w 1931 r członkiem archikapituły, oraz archidziekanem w miejscowościach Nógrád i Hont, później wikariuszem kapitularnym. W latach 1930–1936 dyrektor biura.

W ślad za nominacją otrzymaną od papieża Piusa XI, 28 października 1937 r głowa Archidiecezji Budapeszteńsko-Ostrzychomskiej, Prymas Węgier Jusztinián Serédi, przy koncelebracji biskupa-sufragana z Győr, Istvána Breyera (1933–1940) oraz archidziekana kapituły wielkiej z Eger, biskupa Endre Kristona (1877 – 1960), konsekrował jego na biskupa tytularnego Sinope. Jako swoje hasło, nowy biskup węgierski wybrał: „Fidenter ac fideliter” – „Z ufnością i wiernością”. Od tej chwili stał się biskupem-koadjutorem każdorazowego arcybiskupa budapeszteńsko-ostrzychomskiego. Podczas swojego życia zajmował się poważną działalnością kościelno-jurysdykcyjną. Napisał wiele książek na ten temat, wykładał także na wydziale prawnym wielu uczelni, m.inn. Arcybiskupiej Akademii Prawnej w Eger oraz na Uniwersytecie im. Pétera kardynała Pázmány w Budapeszcie.

Działalność polonofilskaEdytuj

Mesz4.jpg

ks.bp. koadjutor Zoltán Meszlényi w latach II wojny światowej

Propolska działalność ks.bp.Zoltána Meszlényiego nie tylko w Polsce jest mało znana. Przyczyną tego jest chyba fakt, że historiopisarze kościelni w Węgrach zajmowali się raczej li tylko jego śmiercią męczeńską, zupełnie nie zważając na fakt, że jako koadjutor propolskich Prymasów Węgier, przede wszystkim Jusztiniána kardynała Serédiego i Józsefa kardynała Mindszentyego, bp.Zoltán Meszlényi „chociażby z urzędu” musiał zetknąć się (i brał udział w tej pomocy!) z problemem pomocy udzielonej przez Węgrów 140-tysięcznej rzeszy uchodźców polskich, którzy w latach II wojny światowej znaleźli w Węgrach nie tylko schronienie, ale dom, serdecznych przyjaciół-Braci, a nawet małżonkę czy małżonka! Zresztą historiografia uchodźstwa polskiego  nie tylko w Węgrach jest w dalszym ciągu bardzo słaba i powierzchowna, bowiem ci, którzy „z urzędu” zajmują się tym problemem, często byli osobami stojącymi na służbie komuny, a tą tradycyjną — na podstawie ówczesnej bolszewickiej ideologii pomijaną — przyjaźń polsko-węgierską uważali za rzecz wrogą i bardzo niebezpieczną dla komuny i Sowietów!


AngeloRottaPápaiNunciusGyöngyösapátiLengyelTáborban.jpg

Nuniciusz Papieski ks.abp.Angelo Rotta w towarzystwie ks.bp.Zoltána Meszlényiego, I Sekretarza Poselstwa RP w Budapeszcie Zdzisława Antoniewicza oraz ks.prałata Béla Varga odwiedził polski obóz w Gyöngyösapáti - ze spadku po red.Zdzisławie Antoniewiczu - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

Ale pomijając ten fakt, świadkowie wydarzeń — autorzy pamiętników-wspomnień również znaleźli się w kleszczach, kiedy trzeba było szczerze i bez skrupułów opisać wszystko! Czyli również i to, że wspólnym wrogiem byli nie tylko hitlerowcy, ale także (albo raczej przede wszystkim!) stokrotnie gorsi od nich bolszewicy! Ale o bolszewikach nic złego nie można było napisać, bo nader czujna i bezlitosna cenzura, natychmiast wszystko wycierała, albo przepisywała na swoją korzyść! W ten sposób pogryzmolono wspomnienia Zdzisława Antoniewicza, gen.Franciszka Skibińskiego i wielu-wielu innych. Byli i tacy, którzy wogóle nie śmieli cokolwiek napisać, jak Prof.dr.Jan Reychman, Prof.dr.Zbigniew Załęski, Prof.dr. Wacław Felczak, Prof.dr. Endre Kovács, Prof.dr. József Perényi, czy Prof.dr.István Csapláros (wielokrotnie wzywano jego do Ambasady WRL w Warszawiepouczając”, że „nie powinien kontaktować się z takimi, jak Zdzisław Antoniewicz i jego syn Roland” itp, w wyniku czego nie powrócił do WRL, pozostając na stałe w PRL i nieoficjalnie otrzymując azyl i polski paszportl!) bo doskonale znali, co czeka na nich i na ich dzieło! Zresztą podobne trudności trawiły „cywilnych” historyków (István Lagzi, Csaba Kiss Gy., Károly Kapronczay, Jerzy Robert Nowak i inni), którzy nie składali do wydawnictw rękopisy z danymi niewygodnymi dla komuny!


Warto byłoby zorganizować taką sesję naukową, która wreszcie rozliczy się z tymi problemami, a jej uczestnicy zaczną szperać także w archiwach bezpieki i bolszewickiej partii! A wogóle oba państwa jako mecenasi kultury, skierują swoją uwagę i wysiłek na dotowanie dotychczas przemilczanych publikacji, na przykład sensacyjnych wspomnień Rolanda Antoniewicza (albo/i jego książki „A parancs: Megölni! — Titokzatos gyilkosságok országszerte” — „Rozkaz: Zabić! — Tajemnicze morderstwa w całym kraju.”, szczegółowo opisującej mordy polityczne dokonane na szkodę polonofilów węgierskich), czy opublikowanie wspomnień innych autorów, pogryzmolonych i pokreślonych przez cenzurę, albo zupełnie nie wydanych! Do dnia dzisiejszego nie narodziła się w obu krajach publikacja o walczących Za Waszą Wolność i Naszą węgierskich uczestników Wojny polsko-bolszewickiej — członków Lengyel Legionisták Egyesülete (Związek Legionistów Polskich w Węgrach) pod dowódctwem mjr.Ferdinánda Leó Miklóssyego w pułku Zygmunta Antoniewicza! Albo o pomocy udzielonej Powstańcom Warszawskim przez stacjonującego pod Warszawą węgierskiego korpusu, dowodzonego przez gen. Béla Lengyela! Andrzej Munk (oraz autor scenariuszy Jerzy Stefan Stawiński) w swoich filmach Eroica i Kanał ukazał tylko to, co pozwoliła cenzura! Doszło do tego, że nowe pokolenie niebolszewickich i prawicowych polityków polskich i węgierskich (Viktor Orbán, László Kövér, János Áder, Gábor Vona, Donald Tusk, Bolesław Komorowski, Jarosław Kaczyński i inni)  zupełnie nic nie wie o tym światłym rozdziale (a zarazem tragedii jej uczestników!) w historii obu narodów, bo z różnych decydujących przyczyn nie mieli żadnej okazji spotkać się z tym tematem! W okresie Solidarnościowym bardzo dużo Węgrów pomagało w dostarczaniu do Polski zachodnich przesyłek pomocy dla Solidarności, której znaczna część wędrowała przez Węgry! Część tych Węgrów zamordowała bezpieka, jak to stało się z panią Grácją Kerényi, albo też z panią Gombos Tiborné, która w Tenczynie na Podhalu utopiła się w potoku, a potem (dopiero po ponad roku!) morderstwo bezczelnie zwalono na bogu ducha winnego męża-wdowca i w procesie koncepcyjnym („sędzią” w tym raczej śmiechu i płaczu wartym procesie był ...sekretarz partyjny sądu, z wykształceniem zaledwie kilku klas szkoły powszechnej!) skazano jego na karę śmierci, zamienioną później na dożywocie... To samo dotyczy polskiej pomocy uczestnikom Węgierskiej Rewolucji 1956 r, dostarczanej przez tych Kurierów Tatrzańskich, którzy zahartowali się w tej działalności podczas II wojny światowej czy też losów tych Polaków, którzy w 1956 r pospieszyli na pomoc Braciom-Węgrom i przeważnie wszelki ślad po nich zaginął!


Błgosławiony Zoltán Meszlényi bardzo dużo zdziałał na rzecz pogłębienia przyjaźni węgiersko-polskiej! I na tym polu był bohaterem i męczennikiem razem z tymi wszystkimi, o których opinia publiczna obu krajów nic nie wie! A jeszcze żyją ci bohaterowie, o tamtych dniach jeszcze mogą dużo powiedzieć przed kamerami telewizyjnymi i filmowymi! Dzisiaj już mogą![2]

Śmierć męczennikaEdytuj

Termek 586.png

Watykańskie wydawnictwo głoszące beatyfikację ks.bp.Zoltána Meszlényiego

JuliuszJanuszErdőPéter.jpg

ks.Prymas Péter kardynał Erdő (z lewej) oraz Nunciusz Papieski w Budapeszcie ks.abp.Juliusz Janusz (z prawej) na uroczystości kanonizacji bp.Zoltána Meszlényiego w Ostrzychomiu

Object.18dd0059 cbac 471d 9c59 f40a4b483b6c..jpg

Okolicznościowy datownik Poczty Węgierskiej z okazji beatyfikacji ks.bp.Zoltána Meszlényiego

Po śmierci ks. Jusztiniána kardynała Serédiego w 1945 r, Prymasem Węgier został ks. József kardynał Mindszenty, który również zatwierdził funkcję Zoltána Meszlényiego. Kiedy 26 grudnia 1948 r bezpieka aresztowała Józsefa kardynała Mindszentyego, a potem w procesie koncepcyjnym Prymasa Węgier[3] skazała, oraz zamordowano zarządcę kapitularnego[4] ks.bp.dr. Jánosa Drahosa[5]. W nocy 4 lipca 1950 roku w Pałacu Prymasowskim w Ostrzyhomiu pojawili się funkcjonariusze węgierskiej bezpieki, aresztowali biskupa Meszlényiego i zawieźli do obozu internowania w Kistarcsa, gdzie więziono jego w ścisłym odosobnieniu.


Już od września 1946 r esbecy spisywali o nim meldunki. Decyzję archikapituły o wybraniu ks.bp. Zoltána Meszlényiego zarządcą archidiecezji, oraz kierowanie do niego potoku skarg związanych z okolicznościami aresztowania księży i zakonników, głowa bolszewickiej partii — dyktator Mátyás Rákosi potraktował jako wrogi krok przeciwko bolszewickiej władzy. Ks.bp. Zoltán Meszlényi nie przestraszył się bolszewickich gróźb, za najważniejsze zadanie uważał zapoznanie się ze szczegółami działalności prymasowskiej i jej kontynuowanie. W dniu 20 czerwca 1950 r po raz pierwszy i ostatni był obecny na zebraniu episkopatu w Centralnym Seminarium Duchownym. W dniu 29 czerwca 1956 r o godzinie 17.30 do Ostrzychomia przybyli po niego esbeccy zbirowie i wywlekli jak psa z mieszkania w Pałacu Prymasowskim. Wkrótce znalazł się w obozie dla internowanych w Kistarcsa pod Budapesztem, gdzie trzymano jego w odosobnieniu i katowano. Według jednoznacznego twierdzenia wielu naocznych świadków, zimą dzień i w nocy zmuszony był przebywać przy otwartym oknie w izbie nieogrzewanej. Jeden z towarzyszy niedoli biskupa podkreślił, że kiedy podszedł do ks. koadjutora Meszélyiego z wyrazami głębokiego współczucia, ten podniósł ręce w górę i powiedział tylko tyle: „On o wiele więcej cierpiał[6][7][8][9]


Bolszewicki reżym w żaden sposób nie potrafił przebaczyć faktu, że archikapituła nie wybrała zarządcy archidiecezji wedug ich polecenia. Na Węgrzech wówczas bolszewicy stosowali te same metody, jak ich sowieccy chlebodawcy i podżegacze: w interesie uczynienia z Kościoła potulnego baranka, którego można karmić z ręki, a nawet zawładnąć nim, trzeba było więc usunąć tych zakonników i księży, którzy słyszeć nie chcieli o „dobrowolnej” współpracy z reżymem, a tym bardziej wykonywania poleceń komuny. Bardzo wielu duchownych zamordowano lub uwięziono. Dzięki temu można był zastraszyć pozostałych duchownych i wiernych. Było bardzo wielu takich duchownych, którzy w interesie obrony Kościoła i wiernych poszli na współpracę, ale nikomu nie zaszkodzili. Inna sprawa była z wyższym duchowieństwem. Oni byli najgroźniejsi dla wymiotów Szatana! Tych biskupów, których uznano za niegroźnych, internowano, m.inn. do miejscowości Hejce na północnym wschodzie kraju, prawie na granicy z Czechosłowacją. Ale najgroźniejszymi dla bolszewików byli arcypasterze z archidiecezji budapeszteńsko-ostrzychomskiej! Ks. bp. Zoltán Meszlényi właśnie dlatego musiał umrzeć! Przeciwko biskupowi nie przeprowadzono żadnego oficjalnego procesu karnego, trzymano jego w areszcie bez wyroku czy orzeczenia sądowego. Bolszewicki aparat przemocy państwowej starał się uczynić wszystko, ażeby na zewnątrz nie wydostała się żadna informacja o losach duchownego. Jak wynika ze współczesnych  badań, wszelką dokumentację związaną z jego aresztowaniem i śmiercią (jeżeli wogóle była taka dokumentacja) zniszczono.


800px-Esztergom - Meszlényi beatification 12.jpg

Ostrzychom, Archikatedra — relikwia ks.bp.Meszlényiego

Wiadomo, że biskup zmarł na 4 marca 1951 r na wskutek skrajnego wycieńczenia spowodowanego częstym biciem i torturowaniem . Czy napewno, nie wiadomo, bo tą datę zanotowali jego esbeccy oprawcy. Jednym z powodów śmierci mógł być także brak opieki lekarskiej. Według historyka Frigyesa Kahlera, bardziej prawdopodobną datą śmierci jest 11 stycznia 1953 r.[10] Według innych danych po długich cierpieniach biskupa, 4 czerwca 1954 r przewieziono jego do szpitala policyjnego przy ulicy Mosonyi, ale zmarł w drodze i 10-go pochowano. Jego zgon dopiero później, w czerwcu 1946 r zanotowano w księgach zmarłych Urzędu Stanu Cywilnego. Proces beatyfikacyjny uruchomił ks. Prymas Péter kardynał Erdő 10 marca 2004 r. Ponieważ Archidiecezjalny Sąd Duchowny zamknął akta tej sprawy, postulator O. János Szőke SDB wszystkie dokumenty beatyfikacyjne 11 czerwca 2006 r osobiście zawiózł do Rzymu i Péter kardynał Erdő osobiście przekazał Ojcu świętemu.


MeszlenyiZoltan Bosnyak6a.jpg

Jedna z wielu tablic pamiątkowych upamiętnaijących w Węgarm męczeństwo i śmierć błogosławionego Zoltána Meszlényiego

W wyniku wycieńczenia po strasznych i bezlitosnych torturach oraz pobiciach, zmarł 11 stycznia 1953. Jego ciało przejściowo pochowano w anonimowej mogile na centralnym cmentarzu komunalnym w budapeszteńskiej dzielnicy Rákoskeresztúr, ale 24 czerwca 1966 r dokonano ekshumacji zwłok i przewieziono do Ostrzychomia, cicho i skromnie umieszczając w podziemiach Archikatedry Prymasowskiej z udziałem zaledwie kilku osób z kierownictwa archidiecezji i duchowieństwa.


Ojciec święty Benedykt XVI 3 lipca 2009 r zatwierdził jego beatyfikację. Uroczystość beatyfikacyjna odbyła się 31 października 2009 r w Bazylice Ostrzychomskiej w ramach uroczystej mszy świętej celebrowanej przez Prymasa Węgier Pétera kardynała Erdő oraz koncelebrowanej przez Angelo kardynała Amato, prefekta Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych Stolicy Apostolskiej.[11]

Dzieła Edytuj

  • A főkegyúri jog és a forradalom, Esztergom, 1920, Buzárovits Nyomda
  • Házassági köteléki perek az egyházi bíráskodásban, Esztergom, 1927 Buzárovits Nyomda
  • A kánonjogi tanulmányok fontossága, Budapest, 1930, Szent István Akadémia
  • Alázatos szolgálat: Dr. Meszlényi Zoltán Lajos szentbeszédei, Budapest, Don Bosco Kiadó, 2007. 395 o. ISBN 9789639455689
  • MESZLÉNYI Zoltán, A magyar hercegprímások arcképsorozata (1707–1945)[12]

Materiały źródłowe Edytuj

Dalsze informacje Edytuj

PrzypisyEdytuj

  1. A Szentatya jóváhagyta Meszlényi Zoltán vértanú püspök boldoggá avatását
  2. Antoniewicz Roland József: Történelmeink. Valóság, 1975,8 sz. 102-106.old.
  3. tą służbę kościelną József kardynał Mindszenty de iure spełniał w latach 1945-1973
  4. http://lexikon.katolikus.hu/D/Drahos.html
  5. Kiedy kapituła nie chciała wybrać kandydata podstawionego przez bezpiekę — obejmując stanowisko zarządcy archidiecezją ostrzychomską, złożył przyrzeczenie: „Jako wierny pasterz Chrystusa, nigdy nie zaprzeczę się wiary i wierności do Kościoła! Tak mnie dopomóż Bóg” („Krisztus hű pásztoraként a hitet és Egyházunk iránti hűséget nem tagadom soha! Isten engem úgy segéljen.”)
  6. Hetényi Varga Károly: Papi sorsok a horogkereszt és a vörös csillag árnyékában I. - Lámpás Kiadó, Abaliget 1992 - Meszlényi Zoltán dr. káptalani helynök 177-178.old.ISBN 963-7593-08-X
  7. P. Szőke Jánost Meszlényi Zoltán boldoggá avatásának előkészületeiről – Magyar Kurír, 2006. január 25.
  8. Erdő Péter szentbeszéde az olajszentelési szentmisén – 2007. április 5. – Nagycsütörtök, Szent István-bazilika – Magyar Kurír katolikus napilap beszámolója.
  9. Emellett őrei szadista módon bántalmazták, gyakran rúgták és bottal ütötték. Sem letartóztatásának tényéről, sem vádemelésről nem jelent meg semmiféle nyilvános híradás. Nemzetközi konferencia anyagán kutatók tartottak előadásokat a térség nagy teológusairól, hitvallóiról és vértanúiról, többek között Meszlényi Zoltán püspökről, vértanúról, Schütz Antal professzorról, Boldog Salkaházi Sára vértanúról, továbbá a lengyel, a cseh a szlovák és az ukrán egyház jeles személyiségeiről. A konferencia külföldi előadói a Nagyszombati Egyetem, az Opolei Egyetem Hittudományi Karáról, az Olmützi Palacký Hittudományi Karról, a prágai Károly Egyetem Hittudományi Karáról és a Lembergi (Lvovi) Katolikus Egyetemről érkeztek.
  10. Meszlényi Zoltán életrajza az esztergomi érsekség honlapján
  11. A Szentatya jóváhagyta Meszlényi Zoltán vértanú püspök boldoggá avatását
  12. Bp., Szent István Társulat, 1970. 442 o. Esztergom, Prímási Levéltár anyagából.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki