FANDOM


Postać
Stefan I Święty

Istvan-ChroniconPictum
Dane
Data i miejsce urodzenia 975
Data i miejsce śmierci 15 sierpnia 1038
Dynastia Arpadowie
Tytuły Książę Polski

Książę Czech Król Polski

Rodzice Gejza
Sarolta
Potomstwo Otto
Święty Emeryk
Urzędy piastowane
Urząd
Okres panowania Król Węgier
Poprzednik Gejza
Następca Piotr Orseolo
Urząd

Stefan I Święty (ur. 975, zm. 15 sierpnia 1038) − władca oraz pierwszy król Węgier, pochodzący z dynastii Arpadów. Kontynuował proces chrystianizacja państwa. Nazywany był również Vajk, Wajk oraz István.

RodzinaEdytuj

Stefan I Święty był synem władcy Węgier, Gezy oraz jego żony Sarloty. Miał trzy nieznane z imienia siostry. Był praprawnukiem legendarnego władcy Węgrów Arpada. Jego żoną była Gizela Bawarska, z którą miał dwójkę dzieci Otto oraz Emeryka, którzy zmarli młodo.

BiografiaEdytuj

Wczesne lataEdytuj

Benczur-vajk

Stefan I Święty urodził się w Ostrzychomiu jako syn węgierskiego władcy Gezy oraz jego żony Sarloty. Data jego urodzin nie jest dokładnie ustalona. Urodził się prawdopodobnie w 975 roku[1], natomiast w dziele "Księga imion i świętych" Franciszek Sowa oraz Henryk Fros podają, że urodził się w 969 roku.

W 996 roku Vajk poślubił córkę księcia bawarskiego, Gizelę. Mariaż ten miał na celu pogłębienie relacji z Cesarstwem Niemieckim oraz przyśpieszyć rozwój chrześcijaństwa na terenie Węgier. Natomiast jak podaje Stefan Uchacz, ślub z Gizeldą nastąpił w 997 roku.

W 974 roku Vajk został ochrzczony przez św. Wojciecha. Podczas chrztu nadano mu imię Stefan, które po węgiersku brzmi István.

Według Kodeksu Erdy, w 1000 roku urodził mu się syn Emeryk, potencjalny następca tronu.

Polityka wewnętrznaEdytuj

W 997 roku zmarł ojciec Stefana, Geza. W tym okresie Stefan walczył o utrzymanie panowania nad całymi Węgrami. Stefanowi I przeciwstawiali się jeden z księciów węgierskich o imieniu Koppany, księciem Banatu, Ajtonem oraz nieznanym z imienia gyulą siedmiogrodzkim. W czasie długoletnich wojny każdy z nich został pokonany dzięki czemu Stefanowi łatwiej było dokonać zjednoczenia szczepów węgierskich.

Stefan I wykorzystał dogodną sytuacje na dworze cesarskim Ottona III oraz na dworze papieskim Sylwestara II i dążył do koronacji. Doszło do tego w roku 1001. Dzięki koronacji Stefan pierwszy podniósł prestiż Węgier, uniezależnił je od Cesarstwa oraz stworzył warunki do nieograniczonej władzy królewskiej.

Po swojej koronacji Stefan I przeprowadził reformę prawną, zgodnie z którą posiadał nieograniczoną władzę wojskową, ustawodawczą, wykonawczą oraz sądowniczą. Utrwalono też prawo własności, dzięki któremu między innymi niewolnicy stali się własnością prywatną panów. Prawo to było bardzo rygorystyczne, ponieważ określało surowe kary za naruszenia. Nadano w nim również wiele przywilejów kościołowi katolickiemu.

Następnie Stefan I dążył do uniezależnienia kościoła węgierskiego od hierarchii niemieckiej. Dlatego na terenie Węgier założono jedno arcybiskupstwo w Ostrzyhomiu, gdzie swoją siedzibę miał prymas Węgier oraz pięc biskupstw w Veszprém, Bihar, Győr, Vác, oraz Kalocsy.

StefanIHongarije
Jak podaje Wacław Felczaw w książce "Historia Węgier", na Węgrzech od razu założono nie pięć, a osiem biskupstw: Veszprém, Győr, Kalocsa, Vác, Bihar, Pécs, Eger i Csanád oraz nie jedno ale dwa arcybiskupstwa w Ostrzyhomiu i Kalotsa. Natomiast według Benedykta Zientara na Węgrzech ustanowiono pięć biskupstw i jedno arcybiskupstwo, a następnie dodano jeszcze dwa, natomiast jedno istniejące biskupstwo w Kalocsy zamieniono na arcybiskupstwo.

Kościołowi nadano wiele przywilejów, między innymi otrzymał wiele ziem na terenie Węgier. Co więcej Stefan pierwszy ustanowił, iż każdy poddany jest zobowiązany oddawać kościołowi dziesięcinę. Mimo wielu przywilejów, Stefan I ustanowił, że biskupi katoliccy na terenie Węgier mogą być mianowani tylko przez króla, niezależnie od władzy papieskiej. Organizacja Kościoła i sprowadzanie zakonów było wielkim krokiem naprzód w podniesieniu gospodarczym i kulturalnym kraju. Ponadto, Stefan I wspierał chrześcijaństwo również w inny sposób. Między innymi założył cztery opactwa benedyktyńskie w tym najstarsze i najbardziej znane z nich, Pannohalm.

W czasie panowania Stefana I przeprowadzono również reformę administracyjną. Cały kraj podzielono na komitaty, zwane również żupami (swego rodzaju dzielnice). Zostały ustanowione terytorialnie, a nie według, tak zwanej, wspólnoty rodowej, dzięki czemu zmniejszono znaczenie poszczególnych szczepów węgierskich. Nad komitatami stali żupanie, którzy mieli na obowiązku zarządzanie majątkami królewskimi, ściąganie podatków, przewodzenie w sądach oraz w czasie wojny dowodzeniem armii wystawianej przez dany komitat. Żupani byli mianowani osobiście przez króla i byli od niego całkowicie zależni. Nad wszystkimi Żupanami stał palatyn, który mieszkał na dworze królewskim i był administracyjnym zastępcą króla.

Polityka zagranicznaEdytuj

W 1003 roku Stefan I najechał i podbił Siedmiogród, gdzie wkrótce ustanowił biskupstwo w Pecsu.

Stefan I miał dobre stosunki z państwem Polskim. Między innymi wysyłał swoją armię Bolesławowi Chrobremu w czasie wojny Polski z Cesarstwem Niemieckim oraz w czasie wyprawy Chrobrego na Ruś Kijowską.

Szybki rozwój państwa węgierskiego zaniepokoił władców Cesarstwa Niemieckiego. W 1030 roku Cesarz Konrad II rozpoczął wojnę z Węgrami, przez którą chciał zmusić ich do złożenia hołdu lennego. Wojna ta zakończyła się całkowitym zwycięstwem Węgrów, którzy całkowicie rozbili armię cesarską. W wyniku tej wojny granica pomiędzy Węgrami a Cesarstwem Niemieckim ustaliła się na rzece Litawie.

Mniej więcej w tym samym czasie Stefan I prowadził wojnę z Ajtonym, w czasie której podbił Banat, który znajdował się na południu. Na tym terenie ustanowił biskupstwo w Csanad. Stefan I dążył do podbojów na północ i wschód. Dzięki temu zajął dzisiejszą Słowację docierając do granic Polski.

Następstwo tronuEdytuj

Stefan I dążył do tego, aby ustalić kto po jego śmierci zostanie królem Węgier. Początkowo królem miał zostać Emeryk, syn Stefana I, jednak zmarł w młodym wieku. Z dynastii Arpadów władcą mógł zostać Vazul, krewniak Stefana lub jego synowie: Endre, Bela lub Levente. Jednak każdy z nich chciał przywrócić pogaństwo na terenie Węgier na co nie zgadzał się Stefan. Vazul chciał zabić Stefana I, jednak zamach nie powiódł się i Vazul został oślepiony, natomiast jego synowie zostali wygnani z kraju. Stefan I na swojego następce wyznaczył Piotra Orseolo, swojego szwagra.

Król Stefan I zmarł w 15 sierpnia 1038 r. w Esztergom-Szentkirály lub w Białogrodzie Stołecznym.

CiekawostkiEdytuj

  • Stefan I Święty jest świętym kościoła katolickiego;
  • Antonio Caldara skomponował oratorium na cześć Stefana I Świętego;
  • Jego prawa ręka, uznawana za relikwię, przechowywana jest w kaplicy bazyliki św. Stefana w Budapeszcie.

Przypisy

ŹródłaEdytuj

  1. Encyklopedia PWN
  2. Fros Henryk, Sowa Franciszek: "Księga imion i świętych"
  3. Praca zbiorowa: "Oxford - Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie - Arabowie na półwyspie pirenejskim."
  4. Wacław Felczak: "Historia Węgier"
  5. Benedykt Zientara: "Historia powszechna
  6. "Kodeks Érdy"
  7. Anna Sutowicz - "Święty Stefan - budowniczy chrześcijańskiej Europy"
  8. Stefan Uchacz - "Św. Stefan"


Poprzednik:
Geza
Król Węgier
997-1038
Następca:
Piotr Orseolo


Królowie Węgier z dynastii Arpadów

Stefan I Święty | Piotr Orseolo | Samuel Aba | Piotr Orseolo | Andrzej I węgierski | Bela I | Salomon węgierski | Gejza I | Władysław I Święty | Koloman Uczony | Stefan II | Bela II Ślepy | Gejza II | Stefan III | Władysław II | Stefan IV | Stefan III | Bela III | Emeryk węgierski | Władysław III | Andrzej II | Bela IV | Stefan V | Władysław IV Kumańczyk | Andrzej III


Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki