FANDOM


Operacja Dunaj
Praga 11.jpg
Informacje
  • Miejsce
  • Wynik
Strony konfliktu
Dowódcy
  • † - poległy w walce
  • (†) - prawdopodobnie poległy w walce
Siły stron
  • 200 tys. – 500 tys. żołnierzy 
  • nieznane 
Straty
  • 18 zabitych 
  • 72–108 zabitych 

Operacja Dunaj − interwencja wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji trwająca od 20 sierpnia do 20 września 1968.

Praska wiosna Edytuj

Na początku lat sześćdziesiątych w Czechosłowacji następowała powolna liberalizacja i wymiana działaczy partyjnych. Jesienią 1967 doszło do protestów społecznych, które zostały stłumione przez milicję. Wydarzenie to doprowadziło do zmiany na stanowisku I sekretarza KC Komunistycznej Partii CzechosłowacjiAntonína Novotnego zastąpił Aleksander Dubczek. Jednym z pierwszych przedsięwzięć nowego przywódcy było rozpoczęcie publicznych rozliczeń ze zbrodni popełnionych przez komunistów w okresie stalinowskim. Za jego rządów zniesiono także cenzurę, umożliwiono działanie organizacjom społecznym oraz dano możliwość usamodzielnienia się dotychczasowych partii satelickich. Otwarto też granice z państwami zachodnimi. Wszystkie te wydarzenie rozgrywające się na początku 1968 zyskały nazwę praskiej wiosny.

Sytuacja przed interwencją Edytuj

Program działania nowych władz Czechosłowacji zakładał oczyszczenie komunizmu z dawnych wypaczeń przy równoczesnym zwiększeniu swobód politycznych i obywatelskich. Ortodoksyjni komuniści nie zgadzali się na takie reformy, mimo że plan ten nie oznaczał rezygnacji z kierowniczej roli partii komunistycznej. Niezadowolenie wyrażali nie tylko partyjni przeciwnicy Dubczeka, ale także przywódcy pozostałych państw bloku wschodniego. Obawiali się oni, że nowo wprowadzone zmiany będą miały bezpośredni wpływ na sytuację w ich krajach. Natomiast zwolennicy reform zebrali kilkadziesiąt tysięcy podpisów pod deklaracją wzywającą do odbudowy społeczeństwa obywatelskiego pod przewodnictwem odnowionej partii komunistycznej.

16 lipca 1968 przywódcy Związku Radzieckiego, Polski, Bułgarii, Węgierskiej Republiki Ludowej i NRD przekazali KC Komunistycznej Partii Czechosłowacji swoje stanowisko potępiające reformy w Czechosłowacji. Ich zdaniem zagrożenie socjalizmu w tym kraju stwarzało problem dla wszystkich państw bloku wschodniego. Uznali także, że mają prawo udzielić miejscowych komunistom wszelkiej pomocy, aby powstrzymać realizację dalszych reform. Próbami wywarcia nacisku były radzieckie manewry wojskowe w Czechosłowacji oraz spotkania z przywództwem partii.

Interwencja Edytuj

Państwa bloku wschodniego nie wywarły skutecznego nacisku na partię komunistyczną w Czechosłowacji, aby ta powstrzymała realizację dalszych reform. Dlatego z 20 na 21 sierpnia 1968 armie ZSRR, Polski, NRD, Węgier oraz Bułgarii rozpoczęły inwazję na Czechosłowację, nazywaną operacją Dunaj. Oficjalna propaganda radziecka podała, że interwencja została przeprowadzona na prośbę tych członków Komunistycznej Partii Czechosłowacji, którzy sprzeciwiali się zmianom. Armia czechosłowacka nie stawiała oporu, a ludność cywilna wyrażała swe niezadowolenie demonstracjami. Liczbę ofiar interwencji szacuje się na około 200 osób. Dotychczasowych przywódców Czechosłowacji przewieziono do Moskwy, gdzie zgodzili się na stacjonowanie wojsk radzieckich w tym kraju oraz zrezygnowali z dotychczasowych reform. W państwie czechosłowackim nastąpiła normalizacja. Przywrócono wówczas cenzurę i przeprowadzono czystkę w partii komunistycznej, usuwając z niej przeciwników systemu. Nowym przywódcą Czechosłowacji został Gustáv Husák. Zwolennikom reform udało się tylko przeforsować przekształcenie kraju w państwo federacyjne.

Protesty przeciwko operacji Edytuj

Kilkanaście osób zademonstrowało swój sprzeciw wobec interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji poprzez akty samospalenia. Po raz pierwszy zaprotestował w ten sposób Polak Ryszard Siwiec, który podpalił się 8 września 1968 podczas uroczystości państwowych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie. 16 stycznia 1969 aktu samospalenia dokonał w Pradze czeski student Jan Palach. W następnych miesiącach doszło do podobnych incydentów.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki