FANDOM



557 n.e

Plemiona nadwołżańskie: Meria, Muromia, Mieszczeria, Goladź, Wiatycze, Manidziarowie (Węgrzy) i Moksza (Mordwa zachodnia) w 557 roku n.e

Ludy wołżańskie (ewentualnie plemiona wołżańsko-kamskie) - określenie historyczne stosowane wobec zróżnicowanych etniczne formacji plemiennych i ponadplemiennych rozwijających się w późnym antyku i we wczesnym średniowieczu na obszarze historycznej krainy Powołża - zwłaszcza w dorzeczu Wołgi, Oki i Kamy. Punktem wyjściowym dla wszystkich lub większości szczepów wołżańskich była najprawdopodobniej indoeuropejska kultura fatianowska lub uralska kultura wołosowska, czyli stanowiska archeologiczne z III - II tysiąclecia p.n.e. Większość z tzw. ludów wołżańskich na przestrzeni wieków zanikła głównie z przyczyn naturalnych (dobrowolna asymilacja) lub ewentualnie w wyniku zdarzeń wywołane przez inne nacje (tzn. wypieranie autochtonów przez rusińskich kolonistów, spadek liczebności populacji w wyniku wojen, morderstwa itd.), a jedynym wyjątkiem od tej reguły są wyłącznie tzw. narody Mordwińskie zasiedlające głównie Mordowie, czyli dzisiejszą republikę mordowską na zachód od Wołgi, a do których zalicza się pomniejsze nacje Moksza i Erzyja oraz Czuwasze, którzy najprawdopodobniej są potomkami turkijskich Protobułgarów przybyłych do północno-wschodniego Powołża w VII wieku n.e pod dowództwem Kubrata.

Wzmianki źródłowe Edytuj

Starożytność i wczesne średniowieczeEdytuj

O bliżej nieznanych Souobenoi żyjących nad rzeką Rha (łacińska nazwa Wołgi) pisał już słynny rzymski uczony narodowości greckiej - Klaudiusz Ptolemeusz w swej Geografii wydanej ok. 150 roku naszej ery, lecz za najstarsze pisemne źródło dokumentujące istnienie wielorakich plemion zamieszkujący historyczne Powołże w okresie starożytnym uznaje się mimo wszystko łacińską kronikę Getica autorstwa Jordanesa spisaną w VI wieku n.e i opisującą dzieje wschodniogermańskich Gotów od legendarnych opowieści zaczynających się w momencie opuszczenia Skandii (Skandynawii?) do wydarzeń historycznych. Opisując podbój "wojowniczych ludów północnych" dokonany w III wieku n.e przez króla ostrogockiego Hermanaryka w dziale 116 ograniczył się jednak wyłącznie do wymienia mniej lub bardziej zagadkowych nazw plemiennych:

[...] Kiedy w jakiś czas później Geberyk, król Gotów, opuścił padół ludzki, królestwo odziedziczył najznamienitszy spośród Amalów [przyp. dynastia królewska rządząca Ostrogotami], Ermenryk [Hermanaryk], który poskromił wiele wojowniczych ludów północnych i zobowiązał do posłuszeństwa prawom z jego nadania [...] Poskromił więc następujące szczepy: Golthescyta, Thiudos, Inaunxis, Vasinabroncas, Merens, Mordens, Imniscaris, Rogas, Tadzans, Athaul, Navego, Bubegenas i Coldas [...]
  — ,,Getica" Jordanesa [116] [[1]][src]

W środowisku naukowym zasadniczo panuje powszechna zgoda wyłącznie wobec identyfikacji etnicznej MerensMordens, których powszechnie łączy się ze wzmiankowanymi w XII wieku n.e nadwołżańskimi Merami (staroruskie: Mera) i Mordwinami (staroruskie: Mordwa), co uściśla do dziś nierozstrzygnięte lokalizacje siedzib pozostałych wymienionych powyżej plemion do historycznego Powołża lub jego okolic. Mimo tej wskazówki zdania - w tej sprawie - pozostają podzielone. 

ŚredniowieczeEdytuj

Mimo prawdopodobnej ciągłości nadwołżańskiego osadnictwa od czasów Jordanesa (VI wiek n.e) - ludy wołżańskie zostają ponownie wzmiankowane dopiero w XII wieku n.e wraz z powstania tekstu najstarszej kroniki staroruskiej ,,Powieści minionych lat" w 1113 roku. Anonimowy dziejopisarz na pierwszych stronach swego dzieła zawarł legendę o podziale świata pomiędzy synów biblijnego Noego - Sema, Chama i Jafeta. Jego zdaniem ,,[...] W Jafetowym, zaś dziale siedzą: Ruś, Czudź i wszelkie ludy: Mera, Muroma, Weś, Mordwa, Czudź Zawołocka, Permianie, Peczera, Jamianie, Jurga, Litwa, Zemigoła [Zemgalowie], Korś [Kurowie], Letygoła [Łatgalowie], Liwowie [...]". Meria i Mordwa szybko zostały utożsamione z Merens Mordens Jordanesa, zaś określenie "Muroma" zostało skojarzone z istniejącym do dziś nad rzeką Oką miastem Murom, co z resztą sam twórca "Powieści" potwierdza w dalszym wywodzie opowiadając o pojawieniu się wikingów (Waregów) na ziemi ruskiej ,,Po dwóch zaś latach umarł Sineus i brat jego Truwor. I objął władzę wszystką sam Ruryk i rozdawał mężom swoim grody - owemu Połock, owemu Rostów, innemu Białe Jezioro. A w tych grodach Waregowie są przybyszami, a pierwsi mieszkańcy w Nowogrodzie - Słowienie, w Połocku - Krywicze, w Rostowie - Mera, w Białym Jeziorze - Weś, w Muromie - Muroma, i tymi wszystkimi władał Ruryk." Fragment ten pozwolił określić dokładną lokalizacje dawnych Meriów i Muromców: Ci pierwsi żyli nad jeziorem Nero (nazywany też jeziorem rostowskim na cześć średniowiecznego grodu, a współczesnego miasta Rostow) w pobliżu Wołgi, zaś drugie plemię zasiedlało w zamierzchłej przeszłości okolice miasta Murom nad rzeką Oką. Pod terminem ,,Mordwa" były i są znane tylko dwa narody osiadłe nad Wołgą - wschodnia Erzyja i zachodnia Moksza. W kronice dodatkowo zapisano, że ,,[...]Było bowiem dwu braci u Lachów - Radym, a drugi - Wiatko; i przyszedłszy, siedli: Radym nad Sożą, i od niego przezwali się Radymicze, a Wiatko siadł z rodem swoim nad Oką i od niego przezwali się Wiatycze. [...]". Ta część tekstu pozwala sądzić, że do ludów wołżańskich należy zaliczyć też dość dobrze poznane plemię Wiatyczów. Późniejsi kronikarze żyjący po śmierci anonimowego autora (według tradycji nosił imię Nestor i był kijowskim mnichem) wymieniają prócz Meri, Wiatyczów, Muromi i Mordwy (przyp. Mokszy i Erzyji) także inne ludy wołżańskie - Mieszczerie, Goladów i Bułgarów wołżańsko-kamskich.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki