FANDOM


Państwo historyczne
Księstwo Kurlandii i Semigalii

Ducatus Curlandiæ et Semigalliæ 1
Flag of Courland (state)
Księstwo Kurlandii i Semigalii w 1740 roku 1740.svg
Terytorium Kurlandii i Semigalii
Typ księstwo
Rodzaj rządów monarchia
Ostatnia głowa państwa książę
Piotr Biron
Powierzchnia 27 286 km²
Ludność ok. 200 000
Sukcesor Imperium Rosyjskie

Księstwo Kurlandii i Semigaliiksięstwo lenne Rzeczypospolitej Obojga Narodów powstałe po sekularyzowaniu zakonu kawalerów mieczowych w 1561. Inkorporowane do Rzeczypospolitej konstytucją sejmu z 1726.

Historia Edytuj

W XIII wieku zakon kawalerów mieczowych podbił państwo plemienne Kurów (Kuronów). W 1230, w celu uniknięcia rozlewu krwi, ich władca, Lammekinus, przyjął chrzest i zwierzchnictwo papieża. Spotkało się to jednak ze sprzeciwem ze strony kawalerów mieczowych, którzy ostatecznie podbili Kuronów w 1269. Był to początek ery feudalnej na ziemiach Kurlandii.

W związku z najazdem moskiewskim Iwana Groźnego wielki mistrz Gothard Kettler postanowił po klęsce pod Ermes rozwiązać zakon kawalerów mieczowych i podporządkować się królowi polskiemu Zygmuntowi Augustowi. Wobec przewagi wojsk moskiewskich jako zwierzchnik zakonu zawarł 28 listopada 1561 układ w Wilnie na mocy, którego zgodził się na sekularyzację Inflant i ich inkorporację do Korony Królestwa Polskiego i Litwy, w związku z czym 5 marca 1562 w Rydze złożył hołd lenny Zygmuntowi II Augustowi, który w zastępstwie króla przyjął Mikołaj Radziwiłł Czarny, za co w zamian otrzymał w dziedziczne posiadanie Kurlandię i Semigalię. Następnie zaprowadził w Kurlandii protestantyzm i sam 1587 przyjął luteranizm, który stał się także religią dominującą na tym obszarze. Potomkowie Kettlera władali w Kurlandii do początków 1737.

W XVII wieku Kurlandia przeżyła okres świetności, będący wynikiem rozwoju przemysłu stoczniowego i handlu morskiego. Za czasów księcia Jakuba Kurlandia podjęła nawet próby zakładania kolonii zamorskich (Tobago i Gambia). Rok 1658 jest rokiem końca pomyślności Kurlandii. Szwedzi pojmali Jakuba, zdobyli Mitawę oraz zniszczyli region. Ponownie opanowali region na początku XVIII wieku. Główną siedzibą książęcą była Mitawa, w której w XVIII wieku zbudowano nowy pałac.

Od 1710 Kurlandia znalazł się nieoczekiwanie w strefie wpływów rosyjskich, do czego doprowadził ślub księżniczki Anny, córki cara Iwana V, z księciem Fryderykiem Wilhelmem Kettlerem, który zmarł kilka miesięcy po ślubie w 1711. Odtąd jednym władcą księstwa była jego rosyjska żona, ponieważ Piotr I nie pozwalał na objęcie tronu przez Ferdynanda Kettlera. Stany kurlandzkie nie chciały zaakceptować tej sytuacji, dlatego wbrew woli Rzeczypospolitej w 1726 na krótko księciem został Maurycy Saski, ale władzy pozbawiła go zbrojna interwencja rosyjska. W 1730 Anna Iwanowna otrzymała szansę objęcia władzy w Rosji, w związku z czym opuściła księstwo i mógł je objąć Ferdynand Kettler, który w 1731 złożył hołd lenny królowi Polski. W 1737 umarł Ferdynand, ostatni z rodu Kettlerów, dzięki czemu Annie Iwanownie udało się namówić Augusta III Sasa by wyznaczyć na księcia Kurlandii swego faworyta Ernesta Jana Birona. Wkrótce po jej śmierci (1740) został on wygnany przez nowe rosyjskie stronnictwo na Sybir, a Kurlandia dostała się pod wpływy saskich Wettynów. Wprawdzie stany kurlandzkie powołały (1741) na tron Ludwika Ernesta Brunszwickiego, ale reakcja Polski na tę decyzję była negatywna. Po walkach, w 1758 doszło do wyboru księcia saskiego Karola Krystiana Wettyna. Tymczasem Biron powrócił z wygnania, a gdy Katarzyna II Wielka zażądała zwrócenia mu wszystkich urzędów, Karol został zmuszony do ustąpienia w 1763. Protestował wówczas poseł Jan Andrzej Borch. W 1764 Polska nadała tytuł księcia Kurlandii Bironowi, a ten złożył hołd lenny królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu. W 1768 doszło do ogłoszenia nowej ustawy rozszerzającej uprawnienia księcia na niekorzyść stanów. Biron umarł w 1772, oddawszy uprzednio w 1769 władzę Piotrowi Bironowi. W 1775 w Mitawie powstała pierwsza szkoła wyższa na Łotwie Academia Petrina.

Po śmierci Birona pojawiły się niepokoje wewnętrzne w postaci sporów pomiędzy stanami i miastami; obie strony szukały poparcia bądź w Petersburgu, bądź w Warszawie. W 1794 w ramach insurekcji kościuszkowskiej wybuchło przeciwko Rosji - Powstanie kurlandzkie. W 1795 sejm kurlandzki ogłosił przyłączenie księstwa do Rosji, zaś książę za roczną pensję zrzekł się dobrowolnie rządów na korzyść Rosji. Od tej chwili Kurlandia weszła, jako gubernia kurlandzka, w skład Cesarstwa Rosyjskiego, zachowując wszelako niektóre swe prawa. W 1812 wojska napoleońskie, wycofując się z Rosji, utworzyły Księstwo Kurlandii, Semigalii i Piltynia, które zostało zlikwidowane przez Rosjan. W 1817 uwolniono chłopów łotewskich, jednakże bez prawa do ziemi. Do końca XIX wieku duże wpływy w Kurlandii zachowała szlachta niemiecka, która w czasie I wojny światowej utworzyła pod okupacją niemieckich wojsk Księstwo Kurlandii i Semigalii. Po kapitulacji Niemiec w 1918 Kurlandia stała się ostatecznie częścią nowo utworzonego państwa łotewskiego.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki