Fandom

HistorioPedia

Kazimierz IV Jagiellończyk

1261stron na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij

Postać
Kazimierz IV Jagiellończyk

Kjagiellonczyk.jpg
Dane
Data i miejsce urodzenia 30 listopada 1427
Kraków
Data i miejsce śmierci 7 czerwca 1492
Grodno
Dynastia Jagiellonowie
Tytuły król Polski,
wielki książę litewski
Rodzice Władysław II Jagiełło
Zofia Holszańska
Urzędy piastowane
Urząd
Urząd Wielki książę litewski
Okres panowania 1440-1492
Poprzednik Zygmunt Kiejstutowicz
Następca Aleksander Jagiellończyk
Urząd
Urząd król Polski
Okres panowania 1447-1492
Poprzednik Władysław III Warneńczyk
Następca Jan I Olbracht
Urząd

Kazimierz IV Jagiellończyk (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) − syn Władysława II Jagiełły i Zofii Holszańskiej. Król Polski w latach 1447-1492.

Kazimierz IV jest oceniany jako władca wybitny. Odzyskał Pomorze Gdańskie po wygranej wojnie trzynastoletniej z Krzyżakami, był ojcem aż czterech królów i arcybiskupa gnieźnieńskiego.

Kalendarium życia Edytuj

  • 30 XI 1427 - narodziny. Możliwe, że Kazimierz nie był biologicznym synem Jagiełły - król był dużo starszy, miał wtedy 70 laty (o 48 więcej od żony), Zofia została posądzona przez Witolda o zdradę, a rycerze, którzy podobno romansowali z królową aresztowani. Zofia jednak złożyła gwarancję niewinności u Zbigniewa Oleśnickiego, cała sprawa ucichła, a Kazimierz został uznany pełnoprawnym synem Władysława.
  • 1434 - po śmierci Jagiełły na tron wyniesiono Władysława III Warneńczyka
  • 1437 - śmierć Zygmunta Luksemburskiego; husyci proponują tron czeski Kazimierzowi, wyprzedzony został jednak przez koronowanego w 1438 r. Albrechta Habsburga, który był przeciwnikiem husytyzmu podobnie jak bardzo wpływowy polski duchowny Zbigniew Oleśnicki, który od początku był przeciwny Kazimierzowi
  • 1440 - koronowanie Władysława na króla Węgier po śmierci Albrechta
  • 1440 - zamordowanie Zygmunta Kiejstutowicza; do namiestnictwa na Litwie wysłany zostaje Kazimierz. Jednak Litwini chcieli niezależności i 29 czerwca 1440 ogłosili Kazimierza wielkim księciem. Władca miał tylko 13 lat. Wkrótce oddalił przydanych mu przez Oleśnickiego i matkę, Zofię doradców. Królewicz był w pełni niezależny od swojego brata, Władysława.

Rządy na Litwie mimo młodego wieku trzeba oceniać pozytywnie. Kazimierz uspokoił sytuacje w wielkim księstwie, wygnał zabójcę Zygmunta i jego syna, Michała. Aspirację Świdrygiełły do tronu wielkoksiążęcego odroczył oddaniem mu bogatego Wołynia. W 1447 r. oddalił od władzy potężnego Jana Gasztołda.

  • 10 XI 1444 - śmierć brata, Władysława w bitwie pod Warną.
  • 23 IV 1445 - postanowienie o objęciu rządów Kazimierza, ale wtedy gdy będą dokładniejsze informacje z Węgier na zjeździe w Sieradzu
  • 25 VIII 1445 - Kazimierz na zjeździe w Piotrkowie mówi, że boleje nad stratą brata i zanim nie przekona się, że naprawdę umarł nie obejmie nawet rządów tymczasowych. Kazimierz zamierzał utrzymać pełną władzę nad Litwą, nie myślał o dalszych przywilejach dla szlachty. Kazimierz nie chciał dać szlachcie możliwości wyboru innego władcy, ani objąć tronu na warunkach możnych. W końcu dotarto do kompromisu. Władca może przemieszczać się po obu krajach jeśli zatwierdzi przywileje wydane przez ojca.
  • 24 czerwca 1447 - koronacja Kazimierza na króla Polski, król odmówił możnym zatwierdzenia przywilejów Jagiełły, chciał wzmocnić władzę królewską oraz odsunąć od władzy Zbigniewa Oleśnickiego.
  • grudzień 1449 - świeżo upieczony kardynał Oleśnicki zgłosił pretensje do pierwszego miejsca w radzie na rzecz prymasa, arcybiskupa gnieźnieńskiego, Kazimierz jednak kazał oddalić się obu hierarchom i udaremnił chęci Zbigniewa. Oleśnicki próbował przywrócić władzę Michała Zygmuntowicza na Litwie - syn Zygmunta zmarł jednak na przełomie 1451 i 1452 r.
  • 24 VI 1453 - zjazd w Piotrkowie i potwierdzenie przywilejów szlacheckim, stało się to także dlatego, że Prusacy przybyli do Kazimierz z propozycją wypowiedzenia posłuszeństwa Krzyżakom, w zbliżającej się wojnie Kazimierz musiał mieć poparcie szlachty
  • 5 XII 1453 - akt cesarski potępiający Związek Pruski, założony w 1440 r.
  • 1454
    • luty - Związek Pruski wypowiedział posłuszeństwo wielkiemu mistrzowi Ludwigowi von Erlichshausenowi. Powstanie rozpoczęły wystąpienia mieszczan w Toruniu i Gdańsku. Jan Bażyński wskazywał na nadużycia zakonu wobec Prusów.
    • 6 III - akt inkorporacji Prus do Polski wydany przez Kazimierza, początek wojny trzynastoletniej.
    • maj - uroczyste przyjęcie i oddanie hołdu w Toruniu i Elblągu
    • 18 IX - bitwa pod Chojnicami i klęska wojsk polskich - Krzyżacy, którzy wydawałoby się, że potęgą już nie są byli w końcu zakonem - zwerbowali posiłki w Niemczech, przed bitwą szantażowany przez szlachtę, która groziła odstąpieniem od bitwy potwierdził przywilej cerekwicki, papież i cesarz nadal byli za zakonem, na Kazimierza i Związek Pruski rzucona została nawet klątwa
  • 1457 - zebranie sumy 436 tys. złotych za oddanie 21 miast i twierdz w ręce polskie przez zaciężnych; problemy finansowe miały też miasta pruskie, którzy obłożyli podatkami swoich obywateli; wielki mistrz Ludwik musiał uciekać z Malborka, z powodu, że zakon zalegał z wypłaty żołdu - Kazimierz przejął zamek właściwie wykupując go.
  • 1461 - rozbicie armii krzyżackiej w bitwie po Świecinem, kapitulacje kolejnych twierdz
  • 28 IX 1466 - kapitulacja Chojnic i Stargardu Gdańskiego, koniec wojny, zwycięstwo Polski.
  • 19 X 1466 - II pokój toruński, wielki mistrz został lennikiem Kazimierza, a Pomorze Gdańskie w rękach polskich.

Sprawy z Rusią w tym samym momencie

  • 1456 - władza opozycyjna z Gasztołdem na czele domagała się zerwania unii.
  • 1460 - król nie dopuścił do wyprawy litewskiej na Podole, próbował prośbą i groźbą zjednywać sobie litewskich poddanych.
  • 1461 - warunek Litwinów: albo król na stałe zamieszka na Litwie, albo ma oddać kraj pod zarząd Semenowi Olelkowiczowi. Mogło chodzić
  • 1463/64 - uspokojenie Litwinów podczas pobytu w Grodnie

W tym czasie problemem dla Litwinów była Moskwa, Iwan III Srogi w 1471 r. podbił Nowogród Wielki, Wielkie Księstwo Litewskie było wtedy gigantyczne: granica przebiegała daleko w dzisiejszej Rosji. W 1480 r. Moskwa odrzuciła litewskie prawa do Wielkich Łuków i Rżewa, szykowano się go wyprawy zbrojnej; nie doszło do niej jednak przez spisek, który o mało nie zakończył się tragicznie. Na czele spisku stał Michał Olelkowicz, któremu król odmówił nominacji na stopień wojewody kijowskiego, Iwan Holszański i Fedor Gliński. Prawda wyszła przypadkiem - tapicer odkrył broń w ścianie i podsłuchał spiskowców. Holszańskiego i Olelkowicza ścięto, a Gliński zbiegł do Moskwy.

  • 1482 - Tatarzy najechali i splądrowali Kijów, Litwini przeprowadzili wyprawę odwetową, odbudowali miasto, ale nie zadali Tatarom większych strat. Największym sojusznikiem Tatarów była Turcja.
  • 1485 - atak Turków na Hospodarstwo Mołdawskie, które było lennikiem Polski. Turcy wycofali się, kiedy dostali informacje o nadciągającej armii polskiej.
  • 1486 - Tatarom nadwołżańskim klęskę zadał królewicz Jan I Olbracht
  • 1487 - brak było środków na wyprawę na Turków, zresztą kosztowałoby to liczne sojusze, a więc Kazimierz wysłał swojego najlepszego dyplomatę - Kallimaha do Stambułu
  • 1489 - pokój polsko-turecko-mołdawski, nie spełniał jednak oczekiwań Polski i Mołdawii - nie zostały zwrócone zajęte wcześniej Killa i Białogród. Stefan, hospodar mołdawski głośno demonstrował niezadowolenie grabiąc pogranicze polsko-mołdawskie.
  • styczeń 1491 - Bitwa pod Horyniem, wielkie zwycięstwo wojsk polskich na Tatarami nadwołżańskimi, podobno z 9 tys. Tatarów po bitwie zostało 50.
  • 6 VI 1492 - śmierć

Konflikty z Kościołem i Prusakom Edytuj

Kazimierz miał też drobne kłopoty z Kościołem. W 1460 roku zmarł biskup krakowski, a na nowego pod nieobecność króla nowym biskupem został kandydat papieski, Jakub z Sienna. Król nie uznał wyboru, obejmował restrykcjami kapitułę krakowską, w 1463 r. zmusił biskupa to rezygnacji, później wynagrodził to Jakubowi czyniąc go biskupem płockim. Prusacy bardzo chcieli niezależności, a Kazimierz dążył do jak największego podporządkowania. W 1467 roku zmarł biskup warmiński, a na nowego mianowano Mikołaja Tungena. Rozpoczęła się wojna trwająca z przerwami 10 lat. Biskupa warmińskiego popierał król Węgier i wielki mistrz krzyżacki. Skończyło się tym, że w 1579 r. Tungen objął stanowisko, ale złożył uroczysty hołd Kazimierzowi. Później podobny dostał od wielkiego mistrza, Marcina Truchsessa.

W 1467 roku król zniósł urząd gubernatora Prus, zastąpił to stanowiskiem starosty generalnego próbując zmniejszyć niezależność tamtych terenów. Powołany na to miejsce, Tęczyński także popadał w konflikty z Prusami.

Rodzina Edytuj

Elżbieta dała Kazimierzowi bardzo liczne potomstwo - m.in. czterech królów, świętego i arcybiskupa.

Źródła Edytuj

  • Kazimierz Jagiellończyk, tom 27 kolekcji Władcy Polski, Hachette

Władcy Polski

Pierwsi Piastowie Mieszko IBolesław I ChrobryMieszko II LambertBezprymOttoDytrykBolesław ZapomnianyKazimierz I OdnowicielBolesław II SzczodryWładysław I HermanZbigniewBolesław III Krzywousty
Rozbicie dzielnicowe Władysław II WygnaniecBolesław IV KędzierzawyMieszko III StaryKazimierz II SprawiedliwyMieszko III StaryKazimierz II SprawiedliwyLeszek BiałyMieszko III StaryWładysław III LaskonogiLeszek BiałyMieszko I PlątonogiLeszek Biały
Piastowie Przemysł II
Przemyślidzi Wacław IIWacław III
Piastowie Władysław I ŁokietekKazimierz III Wielki
Andegawenowie Ludwik WęgierskiJadwiga Andegaweńska
Jagiellonowie Władysław II JagiełłoWładysław III WarneńczykKazimierz IV JagiellończykJan I OlbrachtAleksander JagiellończykZygmunt I StaryZygmunt II August
Królowie elekcyjni Henryk WalezyAnna JagiellonkaStefan BatoryZygmunt III WazaWładysław IV WazaJan II Kazimierz WazaMichał Korybut WiśniowieckiJan III SobieskiAugust II MocnyStanisław LeszczyńskiAugust IIIStanisław August Poniatowski
Księstwo Warszawskie Fryderyk August I
Królestwo Kongresowe Aleksander I RomanowMikołaj I Romanow

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej w Fandom

Losowa wiki