FANDOM


Kapitalizm – system ekonomiczny optujący za prywatną własnością środków produkcji oraz gromadzeniem się kapitału poprzez zniesienie ograniczeń w obrocie pieniędzy, dóbr i usług. Według marksistów następuje po feudalizmie i poprzedza socjalizm,

Rodzaje kapitalizmu

  • Merkantylizm – najwcześniejsze jego forma, powstała w XVI wiecznej Francji. Zakładała przewagę eksportu nad importem i miała na celu zatrzymanie pieniędzy w kraju.
  • Wolny rynek – oznacza system gospodarczy, gdzie ceny są swobodnie ustalane przez podaż i popyt, bez interwencji rządu. W skrajnej formie państwo może tylko interweniować w sprawie ochrony prawa do własności.
  • Kapitalizm państwowy – forma rozpowszechniona w państwach postkomunistycznych, polegająca na tym, że konkurencja rynkowa ma na celu pomnażanie majątku państwa.
  • Korporacjanizm – system, gdzie największy firmy (korporacje) tak naprawdę stanowią przedłużenie instytucji państwowych. Obecny głownie w państwach faszystowskich.
  • Anarchokapitalizm – Skrajna forma kapitalizmu, zakładające całkowite zniesienie państwa, jako tworu ucisku gospodarki.

Historia

Początki kapitalizmu sięgają państw portowych w Europie Zachodniej, jednak na jego pełne rozwinięcie pozwoliły dopiero wielkie odkrycia geograficzne w XVI wieku. Niekontrolowany napływ towarów i złota do Europy Zachodniej spowodował wzrośnięcie miast i zaniku feudalizmu. Nastąpił tzw. dualizm gospodarczy. W XVIII wieku w Wielkiej Brytanii rozpoczęła się tzw. rewolucja przemysłowa. Wielkie majątki zdobyli kapitaliści (tzw. burżuazja). Rozwój przemysłu i pojawienie się wielu nowych środków produkcji spowodowało masowy napływ ludności wiejskiej do miast, która stała się tanią siła roboczą (tzw. proletariat miejski). Wraz z kapitalizmem rozwinął się imperial. Silne państwa stworzyły kompanie handlowe w celu ochrony swoich interesów gospodarczych, powiększając w ten sposób swoje terytoria. Na podbitych terenach wielkie firmy pomnażały swój kapitał głównie dzięki pracy niewolniczej. W połowie XIX wieku stworzono teorię socjalizmu, jako alternatywę dla kapitalizmu. Równocześnie powstały ruchy mające na celu wyzwolenie niewolników oraz poszerzenie praw pracowników (związki zawodowe). W XX wieku zaczęły upadać tradycyjne imperia kolonialne. Coraz większe znaczenie miały koncerny, które kontrolowały wiele gałęzi gospodarki. Po II wojnie światowej kapitalizm zaczął być rozumiany jako przeciwieństwo komunizmu. Wiele państw (np. skandynawskie) zaczęło też wprowadzać gospodarkę mieszaną. Po 1989 roku wraz z rozpadem bloku wschodniego kapitalizm zaczął szerzyć się na tych terenach, m.in. w Polsce i Rosji. Kapitalistyczne reformy wprowadzono także w Chinach.