Fandom

HistorioPedia

Jusztinián Serédi

1265stron na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij
SerédiJusztinián2.jpg

Prymas Węgier ks.abp.Jusztinián Serédi - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

680px-CardinalPallium PioM012.jpg

herb Jusztiniána kardynała Serédi

415px-Seredi Tolnai.jpg

Prymas Węgier ks.Jusztinián Serédi

MagyarországiLengyMenekültekTáboriMiséje2.jpg

Msza święta w obozie internowanych żołnierzy i oficerów RP w Zalaszentgrót, celebrowana przez Nunciusza Papieskiego abp. Angelo Rotta, koncelobrowana przez ks. Jusztiniána kardynała Serédiego, ks.kanonika Miklósa Bersztóczyego, proboszcza w Zalaegerszeg ks. Józsefa Pehm-Mindszentyego (późniejszego Prymasa), oraz ks. prałata i proboszcza w Balatonboglár, infułata dr.Bélę Varga - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

Dr. Jusztinián kardynał Serédi
(pierwotnie György Szapucsek, po słowacku Juraj Sapuček; (*23 kwietnia 1884 Deáki †29 marca 1945 w Ostrzychomiu)m Osoba szczególnie zasłużona dla Polski, węgierski duchowny rzymskokatolicki, benedyktyn, arcybiskup ostrzyhomsko-budapeszteński i Prymas Węgier, kardynał i Sługa Boży kościoła katolickiego, zdaniem światowej prasy, w 1939 r był potencjalnym kandydatem na papieża[1][2][3], dyplomata watykański, prawnik kanoniczny, światowej sławy uczony, entuzjastyczny polonofil, w okresie II wojny światowej wielki dobroczyńca Polski i Polaków.


BiografiaEdytuj

Młodość i kapłaństwoEdytuj

György Szapucsek urodził się w 1884 we wsi Deáki w komitacie Pozsony (Bratysława) w rodzinie bardzo wierzącej. Był dziesiątym dzieckiem spośród jedenaściorga rodzeństwa. Za namową miejscowego proboszcza oddano go szkoły. W Bratysławie ukończył pierwsze sześć klas katolickiego gimnazjum. W 1901 przyjęto jego do zakonu benedyktynów - wtedy przybrał zakonne imię Justynian (Jusztinián). Szkołę średnią ukończył u benedyktynów w Pannonhalma, a potem w Győr. Studia teologiczne ukończył w Rzymie na benedyktyńskiej Akademii Świętego Anzelma (Anselmianum). Po uzyskaniu doktoratu z teologii wrócił do Pannonhalma, gdzie 14 lipca 1908 wyświęcono go na prezbitera. Po wyświęceniu pojechał do Rzymu, gdzie studiował prawo kanoniczne.


W 1904 papież Pius X zlecił profesorowi prawa kanonicznego Instytutu Katolickiego w Paryżu kardynałowi Pietro kardynałowi Gasparriemu kierownictwo komisji mającej opracować nowy Kodeks prawa kanonicznego. Dzięki jednemu z członków tej komisji, profesorowi prawa kanonicznego ks. Bastienowi, Justynian Szapucsek został przydzielony do prac korekcyjnych nad prawem kanonicznym. Dziełem Justyniana Szapucska jest dziewięciotomowe Codicis Juris Canonici Fontes - zbiór źródeł nowego prawa kanonicznego. Za zasługi w kodyfikacji prawa kanonicznego uniwerstytet w Oxfordzie w 1936 nadał mu tytuł doktora honoris causa. Podczas prac badawczych w bibliotekach i archiwach Serédi nawiązał przyjacielskie stosunki z kardynałem Achille Rattim, późniejszym papieżem Piusem XI.

W lipcu 1908 w Pannonhalma Justynian Szapucsek otrzymał święcenia kapłańskie z rąk benedyktyńskiego koadjutora ostrzyhomskiego ks.bp.Medárda Kohla. W 1918 ks. Szapucsek został kapelanem wojskowym w Ostrzyhomiu. Po zakończeniu I wojny światowej wrócił do Rzymu, gdzie na posiedzeniach kongregacji benedyktynów reprezentował węgierską gałąź zakonu. Jednocześnie był radcą poselstwa Królestwa Węgier przy Stolicy Apostolskiej, a następnie chargé d'affaires poselstwa.

Ks. Szapucsek nawiązał znajomość, a potem przyjaźń z późniejszym arcybiskupem poznańsko-gnieźnieńskim i Prymasem Polski Augustem Hlondem, który również należał do grona przyjaciół późniejszego papieża Achillesa Rattiego. Wspólnie przyczynili się do powstania polskiego kościoła pod wezwaniem NMP w budapeszteńskiej dzielnicy Kőbánya przy ulicy Kőér i wzięli udział w konsekracji tego kościoła w 1926 roku.

Biskupstwo i prymatEdytuj

20100303 91 1 m.jpg

Prymas Węgier ks.Jusztinián kardynał Serédi - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

Seredi j.jpg

Ks. Prymas Węgier Jusztinián kardynał Serédi - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

Jusztinián Cardinal Serédi, archbishop of Esztergom.jpg

ks. Prymas Węgier Jusztinián kardynał Serédi - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

Bako9.jpg

ks. Prymas Węgier Jusztinián kardynał Serédi - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

Bako7.jpg

ks. Prymas Węgier Jusztinián kardynał Serédi - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

S060-1030.png

ks. Prymas Węgier Jusztinián kardynał Serédi - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

SerédiJusztinián3.jpg

ks. Prymas Węgier Jusztinián kardynał Serédi - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

062-1032.png

Prymas Węgier Jusztinián kardynał Serédi - ze zbiorów Rolanda Antoniewicza

W 1927 zmarł arcybiskup ostrzyhomski i Prymas Węgier János kardynał Csernoch. 30 listopada 1927 papież Pius XI, nie uwzględniając przedstawionej przez rząd węgierski kandydatury arcybiskupa Eger Lajosa Szmrecsányiego, a potem biskupa sufragana w Csanád, Gyuli Glattfeldera, arcybiskupem ostrzyhomskim mianował ojca Jusztiniána OSB —  Györgya Szapucska, nie posiadającego nawet święceń biskupich. Jeszcze w tym samym roku mianował go kardynałem, a dopiero 8 stycznia 1928 osobiście wyświęcił go na biskupa. Ks. Szapucsek dopiero wtedy przyjął nazwisko „Serédi”. Swoją nominację kardynalską, a potem na Księcia Prymasa Węgier ks. Justynian Serédi zawdzięczał nie tylko przyjaźni z papieżem Piusem XI i z ks. Pietro kardynałem Gasparrim. O wiele większą rolę przy podjęciu tej decyzji przez papieża odegrała chęć okazania przez Watykan władzy nad ówczesnym państwem węgierskim - w obu przypadkach nominacja ks. Serédiego stała wbrew oficjalnemu stanowisku rządu węgierskiego. Mianowanie kardynałem i arcybiskupem zwykłego księdza podkreśliło niespotykany szacunek najwyższych kół kościelnych wobec niego, jaki dotychczas potrafił zdobyć chyba jedynie zawsze uśmiechnięty święty Filip Neri, który również jako zwykły ksiądz został mianowany kardynałem.


W 1928 kardynał Serédi został wybrany dyrektorem, a potem w 1934 członkiem honorowym Węgierskiej Akademii Nauk. Jako członek senatu w 1935 wystąpił z wnioskiem o uchylenie ustawy o przymusie zawarcia małżeństwa świeckiego i uznaniu przez państwo aktów małżeńskich zawartych według prawideł ceremonii kościelnej. Jako głowa węgierskiego kościoła katolickiego niezmiennie podtrzymywał negatywne stanowisko papieża Piusa XII wobec ruchów faszystowskich i szowinistycznych, broniąc porządku konstytucyjnego i protestując przeciwko poglądom rasistowskim.


Po okupacji Węgier przez hitlerowców 19 marca 1944 prymas Serédi wystąpił w obronie Żydów, a szczególnie katolików pochodzenia żydowskiego, praktycznie występując tym samym przeciwko polityce hitlerowców. Podczas jego kadencji, biskupi, węgierskie klasztory i parafie tłumnie udzielały schronienie żydom.

Podczas posiedzenia Rady Państwa Królestwa Węgier 27 października 1944 prymas Serédi kategorycznie sprzeciwił się przejęciu władzy przez Ferenca Szálasiego, a później nie wziął udziału w ślubowaniu „Wodza Narodu” 4 listopada 1944.


Arcybiskup ostrzyhomski Justynian kardynał Serédi, książę prymas Węgier, zmarł 29 marca 1945 w Ostrzyhomiu. Jego następcą został człowiek równie wybitny, a przy tym równie głęboko i entuzjastycznie przyjazny Polsce — ks. abp József kardynał Mindszenty — były proboszcz w Zalaegerszeg, wówczas jeszcze protonotariusz apostolski József Pehm, który regularnie odwiedzał polskie obozy uchodźcze znajdujące się w zasięgu jego parafii, w każdą niedzielę odprawiając tam msze święte, często koncelebrowane przez Nunciusza Papieskiego w Budapeszcie ks.abp. Angelo Rottę, ks. Prymasa Jusztiniána kardynała Serédi, szambelana papieskiego ks. kanonika Miklósa Beresztóczy, ks. biskupa-koadjutora ostrzychomskiego Zoltána Meszlényiego i inn, w których regularnie brali udział przedstawiciele władz węgierskich i polskiej dyplomacji.


Prymas Serédi biegle mówił po węgiersku, polsku, słowacku, łacinie, grecku, czesku, hebrajsku, niemiecku i włosku. Był obywatelem honorowym Pannonhalmy i Ostrzyhomia.

Pomoc prymasa dla polskich uchodźcówEdytuj

We wrześniu 1939 na Węgry przybyło około 140 tysięcy polskich uchodźców cywilnych i wojskowych. Prymas Serédi wezwał wtedy do siebie ministra spraw wewnętrznych Królestwa Węgier Ferenca Keresztes-Fischera i dyrektora departamentu socjalnego tego ministerstwa dr.Józefa Antalla, którego nakazał mianować komisarzem rządowym do spraw uchodźców. Faktyczne załatwianie ze strony kościoła spraw związanych z uchodźstwem polskim prymas Serédi powierzył swojemu osobistemu sekretarzowi ks. prałatowi Miklósowi Beresztóczy'emu, który jednocześnie był dyrektorem Departamentu Katolickiego Ministerstwa Oświaty i Spraw Wyznaniowych. Na polecenie prymasa ks. Beresztóczy osobiście prosił posła polskiego w Budapeszcie Leona Orłowskiego o wyznaczenie łącznika, którym został dziennikarz i naukowiec Zdzisław Antoniewicz. W pomocy Polakom brali udział również dr. József Antall senior i dyrektor departamentu jenieckiego Ministerstwa Obrony płk. Zoltán Baló, płk Lóránt Utassy, okoliczni księża Béla Varga i László Lékai oraz nuncjusz apostolski abp Angelo Rotta.


Kardynał Serédi niejednokrotnie odwiedzał obozy polskich uchodźców i odprawiał w nich msze święte, przeważnie przy koncelebracji nunciusza papieskiego ks. abp. Angelo Rotta, swojego koadiutora bp. Zoltána Meszlényiego, czy ks. kanonika Miklósa Beresztóczyego. Z inicjatywy prymasa Serédiego oraz I sekretarza Poselstwa RP, wicedyrektora Instytutu Polskiego w Budapeszcie red. Zdzisława Antoniewicza, pod opieką biskupa sufragana Vác ks.bp. Árpáda Hanauera powołano do życia polską szkołę podstawową i bursę dla dzieci żydowskich (przeważnie sierot), które uciekły z Polski. Prymas Serédi wielokrotnie w tajemnicy odwiedzał tę szkołę. dr. József Antall senior rozesłał do wszystkich węgierskich organów administracji państwowej okólnik o treści "na Węgrzech nie ma polskich żydów, są tylko i wyłącznie uchodźcy polscy". Za wiedzą prymasa bardzo wielu polskich żydów znalazło schronienie w węgierskich klasztorach, przede wszystkim u benedyktynów, franciszkanów i u dominikanów. W pomocy Polakom prymas Serédi współpracował z innymi węgierskimi kościołami - z kościołem ewangelickim, reformowanym, unitariańskim i z baptystami.


Ulubiony cytat prymasa z Pisma Świętego dokładnie odzwierciedlał wszystko to, co uczynił w interesie Polaków i Żydów: „timor non est in caritate sed perfecta caritas foras mittit timorem quoniam timor poenam habet qui autem timet non est perfectus in caritate” (1 Jo 4.18) — „w miłości nie ma lęku, lecz doskonała miłość usuwa lęk, ponieważ lęk kojarzy się z karą. Ten zaś, kto się lęka, nie wydoskonalił się w miłości” (1 J 4,18).


(Na podstawie wpisu do węgierskiej Wikipedii, autorstwa Rolanda Antoniewicza i jego wspomnień, od 20 lat oczekujących na wydanie i wydawcę oraz artykułu Rolanda Antoniewicza w Wikipedii polskiej, zupełnie niefachowo niemiłosiernie pogryzmolonego i cenzurowanego i dlatego zepsutego przez jeszcze nieznanych sprawców.)

LiteraturaEdytuj

DziełaEdytuj

  • Serédi Jusztinián hercegprímás feljegyzései 1941-1944. [sajtó alá rend., előszó, bev. tan., jegyz. Orbán Sándor, Vida István] Budapest, 1990
  • Serédi Jusztinián hercegprímás feljegyzései 1941-1944 ISBN 963-327-095-2 - Zrínyi Katonai Könyv- és Lapkiadó, Budapest 1990
  • Serédi Jusztinián és a trianoni egyházmegyék – Serédi Jusztiniánra emlékezünk. Új Ember Magazin, 205. március-április.II.évf. 3.szám.
  • Prímási Levéltár, Esztergom, Serédi Jusztinián személyes iratai 5464/1942. sz.
  • Serédi Jusztinián biboros hercegprímás öt beszéde - Jelenkor Kiadó, Budapest 1943

OdznaczeniaEdytuj

  • członek honorowy Węgierskiej Akademii Nauk (1934)
  • University of Oxford - Doctor Honoris Causa (1936)

OpracowaniaEdytuj

  • Rácz, Lajos: Cardinal Serédi and relations between Hungarian state and the Catholic Church. = Acta juridica Hungarica. 39. 1998. 1-2. 93-105.
  • Rácz, Lajos: The Hungarian state and the Catholic Church in Hungary between the two world wars in connection with the primacy of the canonist Serédi. = Annales Universitatis Scientiarum Budapestinensis de Rolando Eötvös Nominatae. Sectio iuridica. 37. 1996 {1998}. 41-50.
  • Magyar György: Küzdelem nélkül nincs győzelem. Serédi Jusztinián kulturális /sport-/ szellemiségéről és karitatív tevékenységéről. = Új Magyarország. 6. 1996. 90. 12.
  • Gergely Jenő: Concordatum Hungaricum. A nyilas kormány konkordátumtervezete 1945 elején. = Századok. 129. 1995. 3. 695-728.
  • Menczel János: A hercegprímás. Száztíz éve született Serédi Jusztinián. = Magyar Nemzet. 57. 1994. 118. 18.

Literatura źródłowaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. „Új Magyarság” 1939. március 1-i száma
  2. „Magyar Nemzet” 1939. február 16-i száma
  3. Edwin L. James, „Election of New Pope Important to Europe”, New York Times, Feb. 12, 1939

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki