FANDOM


Posta膰
Hermanaryk

Hermanaryk
Dane
Imi臋 i nazwisko Hermanaryk z rodu Amal贸w
Data i miejsce urodzenia Data nieznana; Oium
Data i miejsce 艣mierci 370 n.e; Oium
Dynastia Amalowie
Rodzina Ojciec: Arnulf

Matka: Nieznana

Bracia: Ansil, Ediulf i Vultulf

Ma艂偶onek Brak (?)
Potomstwo Hunimund
Urz臋dy piastowane
Urz膮d
Urz膮d Kr贸l Ostrogot贸w
Okres panowania 341/342 - 370 n.e
Poprzednik Geberyk
Nast臋pca Winitar
Urz膮d

Hermanaryk (z goc. 饜尠饜尮饜崅饜尲饜尠饜尳饜尠饜崅饜尨饜尮饜尯饜崈 lub 饜尠饜尮饜崅饜尲饜尮饜尳饜尠饜崅饜尨饜尮饜尯饜崈; transkrypcja Airmanareiks b膮d藕 Airminareiks) (z 艂ac. Ermanaricus) - znany r贸wnie偶, jako Ermaneryk lub Ermanaryk pierwszy historyczny w艂adca I Kr贸lestwa Ostrogot贸w z kr贸lewskiej dynastii Amal贸w w czasach, gdy ten wschodniogerma艅ski lud zamieszkiwa艂 nadczarnomorskie stepy w IV wieku n.e. Informacje na jego temat czerpiemy g艂贸wnie z 艂aci艅skiej kroniki ,,Getica" autorstwa gockiego dziejopisarza Jordanesa 偶yj膮cego w VI wieku n.e, ale r贸wnie偶 ze wzmianek przekazanych przez rzymskiego kronikarza greckiego pochodzenia - Ammaniusa Marcelanusa z jego jedynego znanego dzie艂a ,,Res聽gestae" spisanego za panowania Hermanaryka, a opisuj膮cego dzieje staro偶ytnego Cesarstwa Rzymskiego. Rz膮dy tego w艂adcy mia艂o poprzedza膰 panowanie o艣miu legendarnych lub p贸艂-legendarnych kr贸l贸w - Ostrogoty, Kniwy, Respy, Weduka, Tarwara, Araryka, Aoryka i Geberyka.

Zgodnie z relacj膮 Jordanesa Hermanaryk mia艂 by膰 wst膮pi膰 na tron po 艣mierci ostatniego legendarnego kr贸la Geberyka, pogromcy Wandal贸w i sta膰 si臋 przedostatnim panem Ostrogot贸w nadczarnomorskich. Nie mniej jednak ten sam autor przytacza te偶, 偶e jego ojcem nie by艂 Geberyk, lecz Ahiulf. Za dat臋 koronacji cz臋sto przyjmuje si臋 341 rok n.e. i od tego czasu nieprzerwanie rz膮dzi艂 Germanami i ich poddanymi a偶 do swej bezdzietnej 艣mierci w 375 lub nawet 370 roku po Chrystusie. W trakcie jego 29 lub 34-letniego panowania Ostrogoci zdecydowanie zwi臋kszyli sw膮 rang臋 na stepach, gdy偶 pod wodz膮 swego wielkiego wodza podbili konkurencyjnych Herul贸w oraz zredukowali krymskie Kr贸lestwo Bospora艅skie b臋d膮ce pa艅stewkiem wasalnym Rzymu do jedynie po艂udniowego brzegu p贸艂wyspu zagarniaj膮c znaczn膮 jego cz臋艣膰 do w艂asnego kr贸lestwa. Hermanaryk mia艂 dodatkowo podbi膰 ludy wo艂偶a艅skie oraz podporz膮dkowa膰 sobie trzy g艂贸wnie zwi膮zki plemienne wczesnych S艂owian: Ant贸w, Wened贸w i Sklawin贸w.

Wczesno艣redniowieczny kronikarz zanotowa艂, 偶e w wyniku zdrady plemienia Rosoman贸w (sarmackich Roksolan贸w lub enigmatycznych Ros贸w/Rus贸w?) zosta艂 powa偶nie ranny w trakcie zamachu na jego osob臋 i sta艂 si臋 cz艂owiekiem niepe艂nosprawnym, lecz unikn膮艂 艣mierci. Jego szcz臋艣cie nie trwa艂o jednak zbyt d艂ugo, gdy偶 w tym samym czasie wzrasta艂a nowa pot臋ga - Hunowie, kt贸rzy po podboju ira艅skich Alan贸w w 275 lub 270 roku n.e na tyle si臋 rozzuchwalili, 偶e ich w贸d藕 Balamber jeszcze tego samego roku zaatakowa艂 i podbi艂 Kr贸lestwo Ostrogot贸w. Na wie艣膰 o zwyci臋stwie naje藕d藕c贸w Hermanaryk mia艂 pope艂ni膰 samob贸jstwo wobec swego kalectwa i nie mo偶no艣ci obrony w艂asnego ludu przed przybyszami z Sarmacji Azjatyckiej.

Hermanaryk w ,,Getica" JordanesaEdytuj

Wst臋pEdytuj

,,Getica" to tytu艂 spisanej w VI wieku n.e w j臋zyku 艂aci艅skim kroniki opiewaj膮cej dzieje wschodniogerma艅skiego ludu Got贸w, a zarazem ich dw贸ch g艂贸wnych od艂am贸w - Wizygot贸w i Ostrogot贸w. Wizygoci byli Germanami, kt贸rzy podbili wi臋ksz膮 cz臋艣膰 p贸艂wyspu iberyjskiego, lecz ich pozycje w dawnej rzymskiej prowincji Hiszpanii Tarrago艅skiej podwa偶yli Swebowie, kt贸rzy panowali nad dzisiejsz膮 hiszpa艅sk膮 Galicj膮 i p贸艂nocn膮 Portugali膮 oraz silne Cesarstwo Wschodniorzymskie, kt贸re przy艂膮czy艂o do swej domeny po艂udniow膮 Portugali臋, ca艂膮 Andaluzj臋 i Murcj臋 wcze艣niej nale偶膮ce do Wizygot贸w, a tak偶e nowo powsta艂e Kr贸lestwo Frank贸w, kt贸re anektowa艂o wi臋kszo艣膰 wizygockich posiad艂o艣ci znajduj膮cych si臋 poza Hiszpani膮. Ostrogoci zas艂yn臋li z kolei, jako zdobywcy Italii oraz niszczyciele Pa艅stwa Odoakera, lecz utworzone przez nich kr贸lestwo - w odr贸偶nieniu od wizygockiego odpowiednika, kt贸ry dotrwa艂 do IX wieku n.e - przetrwa艂o zaledwie wiek i zosta艂o zniszczone przez cesarza wschodniorzymskiego Justyniana I, kt贸ry w艂膮czy艂 je do na kr贸tko odbudowanego Imperium Rzymskiego. Mimo to Jordanes - VI-wieczny italski duchowny gockiego lub ala艅skiego pochodzenia, kt贸remu powszechnie przypisuje si臋 autorstwo ,,Getica" jest wyra藕nie zwolennikiem rz膮d贸w Bizancjum w Italii. Jego kronika jest dost臋pna w wersji internetowej:聽Link.

呕yciorys HermanarykaEdytuj

Jordanes zanotowa艂 po raz pierwszy Hermanaryka w rozdziale trzecim swej kroniki, gdzie pojawia si臋 dwukrotnie, jako syn Achiulfa, wnuk聽Athala i prawnuk Hunuila nale偶膮cy do si贸dmego pokolenia rodu Amal贸w od jej legendarnego eponima - Amala, syna Augisa. R贸wnocze艣nie pojawia si臋 w贸wczas informacja, 偶e mia艂 braci Ansila, Ediulfa i Vultulfa oraz syna Hunimunda, kt贸ry przypuszczalnie by艂 jedynakiem i kontynuatorem dynastii amalskiej w linii Hermanaryka, kt贸ra wymar艂a na Atalaryku w si贸dmym pokoleniu. Posta膰 Ermanaricusa聽pojawia si臋 ponownie dopiero w momencie 艣mierci jego krewnego i poprzednika - Geberyka, kr贸la Got贸w, kt贸ry zas艂yn膮艂 ze zwyci臋skiej wojny z Wandalami, co mia艂o wywo艂a艂o migracje tego wschodniogerma艅skiego ludu na zach贸d. Gebaryk najpewniej nie posiada艂 syna w wyniku czego sukcesja przypad艂a innemu przedstawicielu panuj膮cej dynastii, kt贸rym zosta艂 w 342 roku n.e Hermanaryk, kt贸ry w wyniku licznych podboj贸w w艂膮czy艂 wiele lud贸w barbarzy艅skich do I Kr贸lestwa Ostrogot贸w, a ,,Getica" przyr贸wnuje go nawet do Aleksandra Wielkiego. W pierwszej kolejno艣ci - zdaniem Jordanesa - zwyci臋偶y艂 nast臋puj膮ce plemiona: Golthescyta, Thiudos, Inaunxis, Vasinabroncas, Merens, Mordans, Imniscaris, Rogas, Tadzans, Athaul, Navego, Bubegenas i Coldas, kt贸rych identyfikacja etniczna i lokalizacja budzi kontrowersje, ale najcz臋艣ciej umieszcza si臋 je nad Wo艂g膮 i wlicza do tzw. lud贸w wo艂偶a艅skich. Nast臋pnie zaatakowa艂 wschodni od艂am Herul贸w, kt贸rzy byli plemieniem germa艅skim, kt贸re skolonizowa艂o w III wieku wschodni膮 cz臋艣膰 ukrai艅skiego stepu. Odni贸s艂 zwyci臋stwo, co odbi艂o si臋 bardzo negatywnie na herulskiej populacji, kt贸ra zosta艂a przetrzebiona i zasymilowana przez zwyci臋skich Ostrogot贸w. W jaki艣 czas p贸藕niej dokona艂 podboju Wened贸w - od艂amu Pras艂owian, kt贸rego potomkami s膮 dzisiejsi Polacy, S艂owacy, Czesi, Morawianie oraz Serbo艂u偶yczanie. W czasach Hermanaryka Wenedowie 偶yli nad Wis艂膮, Dnieprem lub nawet Wo艂g膮. Kr贸l Ostrogot贸w ostatecznie anektowa艂 do swego pa艅stwa nadba艂tyckich Est贸w to jest聽Ba艂t贸w, do kt贸rych zalicza si臋 dzisiejszych Litwin贸w i 艁otyszy, cho膰 w tym wypadku ofiar膮 ambicji wojowniczego w艂adcy byli najprawdopodobniej aktualnie wymarli ju偶 Prusowie lub Galindowie. Od tej pory jednak szcz臋艣cie odwr贸ci艂o si臋 od ludu ostrogockiego, gdy偶 - zgodnie z tre艣ci膮 kroniki Jordanesa - nied艂ugo po podboju ludu estyjskiego przybyli ze step贸w azjatyckich do Europy w II wieku n.e Hunowie przemie艣cili si臋 z ziem nadkaspijskich na stepy nadczarnomorskie dokonuj膮c tym samym ekspansji na koczowiska sarmackich Alan贸w, kt贸rych w 370 lub 375 roku podbili. Zaniepokoi艂o to Hermanaryka, gdy偶 ju偶 wtedy Hun贸w uwa偶ano za wielkich zdobywc贸w wzbudzaj膮cych strach zmieszany z odraz膮 ju偶 samym wygl膮dem (,,Groz臋 siej膮 przede wszystkim swym obliczem: przera偶aj膮co 艣niadzi, posiadaj膮 nie twarz, lecz - za przeproszeniem - bezkszta艂tny placek z dziurkami zamiast oczu. Gro藕ny wygl膮d zdradza butno艣膰 ducha."). W tym niekorzystnym dla German okresie mia艂o do艣膰 do wydarzenia, kt贸re mia艂o ostatecznie zako艅czy膰 histori臋 istniej膮cego ok. 200 lat I Kr贸lestwa Ostrogot贸w. Mianowicie niejaka Sunilda z plemienia Rosoman贸w (lud s艂owia艅ski, wschodniogerma艅skich lub - co bardziej prawdopodobne - sarmacki) dopu艣ci艂a si臋 zdrady ma艂偶e艅skiej, za co zosta艂a skazana na 艣mier膰 przez rozerwanie ko艅mi przez rozgniewanego kr贸la. 艢mier膰 Sunildy pom艣cili jej bracia - Sarus i Ammius prawdopodobnie tak偶e b臋d膮cy Rosomanami, kt贸rzy zranili mieczem Hermanaryka w bok sprawiaj膮c, 偶e ten sta艂 si臋 cz艂owiekiem niepe艂nosprawnym, cho膰 prze偶y艂 zamach na swe 偶ycie. Ca艂膮 sytuacje wykorzystali Hunowie, kt贸rzy z zaskoczenia zaatakowali Got贸w, kt贸rzy nie byli w stanie broni膰 si臋 wbec braku przyw贸dcy. Inwazja hu艅ska zosta艂a opisana w nast臋puj膮cy spos贸b: 聽,,Wiadomo艣膰 o lichym stanie jego zdrowia przecieka na zwewn膮trz. Kr贸l Hun贸w, Balamber, nie przepuszcza okazji. Rusza z wojskiem na po艂a膰 ziem gockich w posiadaniu Ostrogot贸w; Wizygotowie bowiem, przeprowadzaj膮c jakie艣 swoje zamiary, ju偶 si臋 od wsp贸lnoty z Ostrogotami od艂膮czyli. W艣r贸d tych wydarze艅 Hermanaryk, nie mog膮c znie艣膰 zarazem cierpienia spowodowanego ran膮 i trosk w zwi膮zku z najazdem hu艅skim, s臋dziwy i pe艂en dni w sto dziesi膮tym roku 偶ywota wyzion膮艂 ducha. Jego 艣mier膰 da艂a Hunom sposobno艣膰 zdobycia przewagi nad od艂amem Got贸w, kt贸rzy, jak m贸wi艂em siedzieli od strony wschodniej i nosili miano Ostrogot贸w." Tak wi臋c w mniemaniu autora ,,Getica" Hermanaryk zmar艂 w 110 roku 偶ycia na wskutek d艂ugotrwa艂ego b贸lu i stresu, a jego nast臋pc膮 zosta艂 - jak relacjonuje p贸藕niej w swej kronice Jordanes - nie syn Hunimund, lecz Winithar b臋d膮cy krewnym zmar艂ego w艂adcy.

Hermanaryk w ,,Gesta Restae" Ammianusa MarcellinusaEdytuj

Posta膰 Hermanaryka pojawia si臋 tak偶e w 藕r贸d艂ach spisanych jeszcze w czasach pot臋gi staro偶ytnego Rzymu w odr贸偶nieniu od wszystkich wcze艣niejszych kr贸l贸w Ostrogot贸w, kt贸rych istnienie po艣wiadczone jest jedynie przez Jordanesa. Jednak tutaj jedynym antycznym dziejopisarzem, kt贸rych wzmiankowa艂聽Ermanaricusa jest Ammianus Marcellinus w swej ,,Gesta Restae", gdzie odnotowa艂 ekspansje Ostrogot贸w na posiad艂o艣ci greckiego kr贸lestwa Bosporu znajduj膮cego si臋 w strefie wp艂yw贸w rzymskich. Rzymianin greckiego pochodzenia po艣wiadczy艂, 偶e Hermanaryk by艂 najbardziej wojowniczym kr贸lem, kt贸ry panowa艂 nad bardzo wielkimi i 偶yznymi krainami w Oium. Dzi臋ki niemu wiemy, 偶e w 341 lub 342 roku n.e ostrogocki kr贸l dokona艂 zwyci臋skiej inwazji przeciwko kr贸lowi Bospora艅skiemu - Tyberiuszowi Juliuszowi Reskuporisowi V zabijaj膮c go i uzyskuj膮c kontrol臋 nad stolic膮 pa艅stwa - Pantikapajonem jeszcze tego samego roku. W wyniku najazdu p贸艂nocno-centralny Krym, zachodnie wybrze偶e Kaukazu i pomniejsze, l膮dowe posiad艂o艣ci bosporskie wesz艂y w posiadanie germa艅skich barbarzy艅c贸w, kt贸rzy powierzyli ich namiestnictwo Tyberiuszowi Juliuszowi Reskuporidowi VIII, kt贸ry wywodzi艂 si臋 z kr贸lewskiej dynastii uznawa艂 zwierzchno艣膰 Hermanaryka. Jedynie po艂udniowo-wschodnia cz臋艣膰 p贸艂wyspu krymskiego zachowa艂a niezale偶no艣膰, gdy偶 w艂adz臋 nad ni膮 utrzyma艂 syn zg艂adzonego Reskuporisa V - Sauromates V. Hermanaryk mia艂 pope艂ni膰 samob贸jstwo w trakcie najazdu Hun贸w i Alan贸w przera偶ony ca艂膮 sytuacj膮.

CiekawostkiEdytuj

  • Hermanaryk聽najprawdopodobniej nigdy nie panowa艂 nad przypisywanemu mu przez Jordanesa obszarem czego dowodz膮 badania archeologiczne. Kultura czerniachowska cz臋sto 艂膮czona z I Kr贸lestwem Ostrogot贸w nie wykracza艂a na p贸艂nocnym wschodzie poza rzek臋 Prype膰. Waleczny w贸d藕 Ostrogot贸w rz膮dzi艂 najprawdopodobniej Ostrogotami, Wenedami, Herulami, wi臋kszo艣ci膮 Grek贸w z nadczarnomorskich polis i by膰 mo偶e tajemniczymi Rosomanami, ale na pewno nie mia艂 kontroli (przynajmniej bezpo艣redniej) nad ludami wo艂偶a艅skimi, Estami, Antami i Sklawinami;
  • Przyczyna 艣mierci Hermanaryka nie jest jasna. Relacja Jordanesa sugeruje, 偶e zmar艂 w wyniku nadmiernego cierpienia i g艂臋bokiego stresu wywo艂anego obcym najazdem na jego kr贸lestwo, za艣 Ammianusa Marcellinusa dowodzi, 偶e pope艂ni艂 on samob贸jstwo. Bardziej wiarygodny jest tutaj Ammianus bior膮c pod uwag臋, 偶e by艂 wsp贸艂czesny minionym zdarzeniom;
  • Imi臋 pierwszego historycznego kr贸la Ostrogot贸w ma du偶膮 ilo艣膰 wariant贸w. W j臋zyku gockim spolszczone imi臋 Hermanaryk odpowiada czysto-germa艅skiemu A铆rmanareiksowi lub Airminareiksowi. 艁acina prze艂o偶y艂a Hermanaryka na Ermanaricusa, za艣 w nordyckich sagach znany jest pod nazw膮 J峄峳munrekr lub J枚rmunrek;
  • Opowie艣ci o kr贸lu Hermanaryku przetrwa艂y w germa艅skich legendach i tradycji na tyle d艂ugo, aby zosta膰 spisane w sagach wiele lat p贸藕niej. Posta膰 Hermanaryka pojawia si臋 m. in. w sadze rodu聽W枚lsung贸w;
  • Imi臋 Hermanaryk sk艂ada si臋 z dw贸ch cz臋艣ci -*Herman i -*ryk. "Herman" oznacza po prostu "wojownika" i do dzi艣 wyst臋puje w formie imienia, za艣 rdze艅 -*ryk (a w艂a艣ciwie -*rich) jest w j臋zyku pragerma艅skimi odpowiednikiem polskiego s艂owa "pot臋偶ny". Tak wi臋c "Hermanaryk" to "pot臋偶ny wojownik" i mo偶e to 艣wiadczy膰, 偶e kr贸l Ostrogot贸w od pocz膮tku by艂 wychowywany na wojownika. Niewykluczone te偶, 偶e to imi臋 odwo艂ywa艂o si臋 do p贸藕niejszych podboj贸w, a wcze艣niej Hermanaryk korzysta艂 z innego, nieznanego nam imienia.
  • Podboje Hermanaryka nie tylko doprowadzi艂y do upadku kultury antycznej nad Morzem Azowskim, lecz poskutkowa艂y przeniesieniem si臋 cz臋艣ci Ostrogot贸w na p贸艂nocny Krym. Po hu艅sko-ala艅skiej inwazji Ostrogoci krymscy zostali zepchni臋ci na centraln膮 cz臋艣膰 p贸艂wyspu, gdzie przetrwali jako odr臋bna grupa etniczna do XVII lub nawet XVIII wieku n.e b臋d膮c jednak wasalami kolejno Huno-bu艂gar贸w, Chazar贸w, Rusin贸w, Grek贸w (to jest bizantyjczyk贸w), Pieczyng贸w, Po艂owc贸w, Mongo艂贸w i ostatecznie a偶 do asymilacji podlegali w艂adzy carskiej Rosji.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you鈥檝e made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.