Fandom

HistorioPedia

Dénes Csengey

1263strony na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij
Csengey Denes.jpg

dr. Dénes Csengey - zdjęcie do wolnej publikacji

Dénes Csengey (ur. 24 stycznia 1953 w Szekszárd, zm. 8 kwietnia 1991 w Budapeszcie), osoba szczególnie zasłużona dla Polski, węgierski socjolog, polityk, literat, poeta, dziennikarz, historyk, filmowiec, specjalista od żeglugi, mechanik samochodowy, agent ubezpieczeniowy, robotnik niewykwalifikowany, nauczyciel niewykwalifikowany, jeden z założycieli partii Węgierskie Forum Demokratyczne (Magyar Demokrata Fórum), poseł do Parlamentu Republiki Węgierskiej (1990-1991). Przepadał za Polską i Polakami, za Solidarnością.

Lata młodzieńcze Edytuj

800px-Csengey Dénes lakóháza a Királyhágó tér és Németvölgyi út sarkán.jpg

Dom Dénesa Csengey na rogu ulicy Németvölgyi i placu Királyhágó w Budzie - foto Wikipedia hu

Dénes Csengey wychował się w bardzo skromnych warunkach. Jak później wielokrotnie to podkreślił: rodzice ukrywali przed nim biedę. Ponieważ Szekszard leży nad Dunajem, po krótkim pobycie w gimnazjum, obudziła się w nim miłość do żeglugi, więc ukończył technikum żeglugowe, ale kiedy doszedł do matury, żegluga i morze już nie pociągały jego. Ponieważ chciał zerwać z rodzinną biedą, zaczął jeździć po całych Węgrzech, podejmując się każdej jednej pracy, która nadarzyła się. Był mechanikiem samochodowym, robotnikiem niewykwalifikowanym, agentem ubezpieczeniowym, nauczycielem niewykwalifikowanym. Tak trafił do najbiedniejszego regionu kraju — na wschód, do województwa Hajdú-Bihar, gdzie Hajdúszovát i w Hajdúszoboszló był oświatowcem. Stąd już było blisko do stolicy województwa — Debreczyna, gdzie zapisał się na Uniwersytet im. Ludwika Koszuta (Kossuth Lajos Tudományegyetem), gdzie ukończył dwa kierunki: hungarystyki i historii, zdobywając dyplom profesora gimnazjalnego. W tym czasie zaczął publikować swoje pierwsze nowele i eseje, dla piosenkarza Tamása Cseh pisał teksty piosenek, a potem wkręcił się także w kolorowy wir świata filmowego.

Przepadał za Polską Edytuj

CsengeyDénesKönyve.jpg

Pierwsza książka Dénesa Csengey - foto z reklamy wydawnictwa do wolnej publikacji

Polonofilem stał się dzięki Rolandowi Antoniewiczowi, którego poznał jeszcze w latach siedemdziesiątych w wytwórni filmowej MAFILM w Budapeszcie poprzez wspólnego przyjaciela — reż. Miklósa Jancsó i odtąd często był gościem Instytutu Polskiego w Budapeszcie (wówczas jeszcze OIKP), gdzie przychodził na projekcje filmów polskich, otwarcia polskich wystaw plastycznych, na najróżniejsze prelekcje. Dzięki temu bardzo szybko poznał kuzyna Rolanda Antoniewicza, późniejszego prezesa partii Węgierskie Forum Demokratyczne i Premiera pierwszego demokratycznego rządu — dr. Józsefa Antalla, a także innych polonofilów, jak Grácia Kerényi, Prof.dr.János Elbert, Prof.dr.płk.István Hajdú, dr.Ottilia Solt, ks.hr.István Keglevich, reż.Gábor Bódy i inni. Kilkakrotnie pojechałał do Polski w towarzystwie Grácji Kerényi, innym razem reż. Gábora Bódy czy reż.red. Rolanda Antoniewicza. Przywiezione z Polski pamiątki strzegł jak skarbu, nikomu nie pokazując ich, szczególnie te, które z tudem przemycił przez granicę w okresie solidarnościowym. Ta jego pasja mogła rzucić się w oczy węgierskiej bezpieki i doprowadzić do jego śmierci. Tym bardziej, że Węgierskie Forum Demokratyczne założyli w większości zapaleni polonofile, którzy później stale wpadali w konflikty z dwoma ministrami w gabinecie dr. Józsefa Antalla - byłymi esbekami (z przyczyn prawnych nie wymieniamy ich), którzy na domiar złego jako doradcę zatrudnili esbeckiego generała Ferenc Pallagi - jednego z inicjatorów prowokacji esbeckiej dokonanej na szkodę Rolanda Antoniewicza. Kilka dni przed śmiercią, Dénes Csengey chciał wyjaśnić sprawę Antoniewicza, zdobywając nawet szereg dowodów przemawiających na jego korzyść, ale jego nagła śmierć uniemożliwiła sfinalizowanie rehabilitacji swojego przyjaciela.

Początkujący literat, filmowiec, polityk Edytuj

800px-Csengey Dénes emléktáblája a Németvölgyi út 20 számú házon.jpg

Tablica pamiątkowa na ścianie domu przy palcu Királyhágó w Budzie, gdzie mieszkał i zmarł Dénes Csengey - foto Wikipedia hu

Studia ukończył w 1983 roku, stając literatem – wolnym strzelcen, sekretarzem Koła Młodych Literatów im. Attili Józsefa (Fiatal Írók József Attila Köre) ale już od 1978 r publikuje swoje dzieła. W 1983 r opublikowano jego zbiór esejów ...no i teraz jesteśmy tutaj (...és mi most itt vagyunk)i w tym samym roku odbyła się premiera jego monodramatu Cella (A cella), a w 1986 r muzycznej tragikomedii Lot nurkujący (Mélyrepülés). W 1984 r z rodziną przeprowadza się do nadbalatońskiej miejscowości Keszthely, co nie przeszkadza jemu kontynuowanie różnych podróży po Węgrzech. W 1985 r bierze udział w obradach węgierskiej opozycji w Monor, a w 1987 r w Lakitelek, po którym z ośmioma przyjaciółmi założył opozycyjną partię Węgierskie Forum Demokratyczne (Magyar Demokrata Fórum). W latach 1988-1991 redaktor redakcji czasopisma Hitel, a od 1990 r poseł do Parlamentu z ramienia Węgierskiego Forum Demokratycznego. Zmarł w nader tajemniczych okolicznościach w swoim budapeszteńskim mieszkaniu przy placu Királyhágó w Budzie, mając zaledwie 38 lat. Ponoć serce przestało jemu bić, ale mówiono wtedy o najróżniejszych innych powodach śmierci, od wypchnięcia jego z balkonu do nastraszenia, czy otrucia, tak tajemnicze było jego odejście z tego świata.


(Na podstawie książki Rolanda Antoniewicza: Koryfeusze węgierskiej komuny i ich wrogowie.- wspaniałego polsko-języcznego abecadła biograficznego, ilustrowanego wieloma zdjęciami i dokumentami, od ponad 20 lat oczekującego na wydanie i wydawcę.)

Dzieła Edytuj

Materiały źródłowe Edytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki