FANDOM


Anaximander

Anaksymander, detal z obrazu Szkoła ateńska Rafaela Santi

Anaksymander z Miletu − syn Praksjadesa, grecki filozof. Przyjmuje się, że żył od ok. 610 do ok. 547 r. p.n.e. i był uczniem Talesa. Cechowała go, podobnie jak nauczyciela, wszechstronność zainteresowań. Poza filozofią zajmował się także matematyką i astronomią, reprezentował jońską szkołę przyrody.

Osoba Edytuj

Anaksymander był autorem pierwszego w dziejach ludzkości dzieła filozoficznego – "O naturze", napisanego prozą. Potrafił obliczać odległość i wielkość gwiazd; miał zaawansowane poglądy kosmograficzne. Jako pierwszy Grek wykonał mapę świata (podzielonej na Europę, Azję i Libię), a także prawdopodobnie pierwszym człowiekiem, który zasugerował, że ziemia może być zakrzywiona, przypisuje mu się wynalezienie zegara słonecznego.

Zajmował się przyrodoznawstwem, posiadał wiedzę o istotach organicznych: doszedł do przekonania, że zwierzęta lądowe pochodzą od morskich, a ludzie wywodzą się od innych gatunków zwierząt.

Poglądy Edytuj

Anaksymander, tak jak Tales, poszukiwał początku (gr. arche) natury, jednakże różnica ich poglądów polegała na samej strukturze "początku". Anaksymander uważał, iż początku należy szukać w żyjącej przyrodzie, gdyż początek nie przestaje istnieć, a zaczyna przebierać inne materie. "Arche" nie była już tylko początkiem, lecz "zasadą" rzeczy; nie tylko pierwotną, ale też właściwą naturą.

Bezkres Edytuj

Rozmyślania Anaksymandera sięgały z jednej strony o wiele dalej od Jońskich filozofów, z drugiej - szukał rozwiązań z dobrze znanych źródeł, a była to mitologia. Dobrze znany motyw o narodzeniu Gai z chaosu stał się dla myśliciela rozwiązaniem odpowiedzi o początku przyrody.

Bezkres, czyli bezgraniczna twórczość kształtujący całą materię, tracąca swoją nieokreśloność miarę tego, jak kształtuje się zań przyroda. Anaksymander przypuszczał, że przyroda musi być bezgraniczna, ponieważ inaczej wyczerpałaby się. Nieograniczony rozrost przyrody pokazywała mu, iż i zasada przyrody musi być nieograniczona. Więc własności zasady nie ustalał poprzez obserwacje (jak Tales), lecz na drodze dedukcji.

Powstanie Przyrody Edytuj

Według Anaksymandera przyroda powstaje z bezkresu, a samym procesem powstawania jest wyłanianie się przeciwieństw. W pierwotnym bezkresie zawarte były wszelkie przeciwieństwa; w przyrodzie zaś są już wzajem oddzielone, zatem - oddzieliły się w procesie powstawania przyrody - proces ten polegał tedy na wyłanianiu się przeciwieństw.

Anaksymander nie tylko sformułował ogólne prawo przekształcania się pierwotnej materii, ale także pierwszy opisał niemitologiczną kosmogonię. Jak głosił na początku wydzieliły się dwa przeciwieństwa - zimno i ciepło. Przez zimno i ciepło wytworzyły się różne stany skupienia, poczynając od ziemi, która jest najgęstsza, poprzez wodę i powietrze, aż po lotny ogień. Ziemia, jako najcięższa, znalazła się pośrodku, a tamte otoczyły ją koncentrycznymi, coraz to lżejszymi i gorętszymi sferami. Sfera wody częściowo wyparowała i przez to w niektórych tylko miejscach znajduje się między ziemią a powietrzem. Zewnętrza ognista sfera otaczająca świat "jak kora otaczająca drzewo" rozerwała się, a część jej, odrzucona siłą odśrodkową, potworzyły ciała niebieskie.

Ciekawostki Edytuj

- Kronika Apollodora opowiada, że dzieci śmiały się z śpiewu Anaksymandera. Dowiedziawszy się o tym, miał powiedzieć "Trzeba mi zatem nauczyć się lepiej śpiewać, by zadowolić dzieci".

- Według Diogenesa Laertiosa, był jeszcze inny Anaksymander, także z Miletu, historyk piszący w dialekcie Jońskim.

Źródło Edytuj

  • Słownik myśli filozoficznej, ParkEdukacja 2008, praca zbiorowa
  • Władysław Tatarkiewicz: Historia Filozofii: Tom Pierwszy. Warszawa 1990: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  • Diogenes Laertios: Żywoty i poglądy słynnych filozofów. 1988: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki